«È ¥x »y ±M ¥Z
HAKKA THOI-VAN-FA CHON-KHAN
¥_ ¬ü ¥x ÆW ¤H ±Ð ±Â ¨ó ·| ¸t ¸ô ©ö ¤À ·| /¥_ ¬ü ¥x ÆW «È ®a »y ¤å °ò ª÷
NATAP, ST. LOUIS CHAPTER, P.O. BOX 22, CHESTERFIELD MO 63006
²Ä ¥| ´Á ¤@ ¤E ¤E ¤C ¦~ ¥| ¤ë NO.4, APRIL, 1997
http://www.i1.net/~alchu/hakka/hakkafa4.htm
Link to: «È ¥x »y ±M ¥Z ¨ä ¥L ¦U ´Á
Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w
¥Ø ¿ý ¡R
1) ¼x ¨D ¡m ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¦W µÛ «È ¥x »y Ķ ¡n
2) «È ¥x »y ¥@ ¬É ¦W §@ ke ¥t ¥~ ¤@ ½g ³¯ ¾G ¬x ³ó
3) ¨â Ó «È ®a ¦n ªB ¤Í ¶À ¯u ±Ï
4) Åw ³ß ¬Ý µÛ «È ¥x »y ±M ¥Z J ¥Á ²»
5) ±¾ ¯È ªü ·ç ©f
6) ¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq ·Å ¬P ¨j
7) Pun ªü ©i kai «H ¸ ¥x ¦t
8) CANADA PHENG-YU KE SIN Rev. Paul MaLean
9) LAU NGIP-PUN PHENG-YU THO-LUN ALBERT CHU
10) ¹ ¸É ¡]3¡^ : ¤£ ¹ ¸É ³Ì ¸É ªô ¯u Âå ®v
11) ºØ µæ ¼Ö ¡R Ngie µæ ¥Û ¥ú
12) «È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§
¼x ¨D ¡m ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¦W µÛ «È ¥x »y Ķ ¡n ¡@
¤W ´Á ¥» ¥Z ¼x ¨D ¥Î «È ®a ¥x ÆW ¸Ü ½ Ķ kai¡] ªº ¡^
¦U ºØ ¥@ ¬É ¦W µÛ ¡C ¥x ÆW ¤å ¾Ç »ò «D ±` ¦³ »ù È ¡A ¥x ÆW ¤å ¾Ç
®a ¤¤ ¡A «È ®a ¤H ¤£ ¤Ö ¡C ³Ì ¦ ´Á kai ¿à ©M ¡A §f »® Y Áö µM
«Y «È ®a ©³ ¡A ¤£ ¹L ki -°Â ¡] ¥L Ì ¡^µL ¼g ¥Î ¥x ÆW «È ®a ªÀ
°Ï ¬° I ´º kai ¤å ¾Ç §@ «~ ¡A ¤j ®a »ò ø ª¾ ki-°Â «Y «È ®a ©³
¡C¥Î ¤é ¤å ¨Ó ¼g ¥x ÆW «È ®a ªÀ °Ï kai ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¡A §d ¿B ¬y ¡B
Às ·ë ©v ³Ì ¥ý ¡C ±µ µ¥ ¨Ó «Y ¥Î ¤¤ ¤å ¨Ó ¼g kai Áé ²z ©M ¡B Áé »F ¬F
¡B §õ ³ì µ¥ µ¥ ¡C Ki-°Â ¹ï ¥x ÆW ¤å ¾Ç kai °^ Äm ºÉ ¤j ¡C ¥H «á
«È ®a ¥x ÆW ¤å ¾Ç ®a ºÉ ¦h ¤£ ¥² ¸Ô ²Ó ¨Ó Á¿ ¡C
¹³ §d ¿B ¬y ³Ì ¦³ ¦W kai¡m µL ªá ªG ¡n lau ¡m ¥x ÆW ³s
¼ ¡n ¼g ºÉ ¦h «È ®a ªÀ °Ï kai ¾ú ¥v ¤å ¤Æ ¤H ª« ¡C ¡m ¨È ²Ó ¨È
kai ©t ¨à ¡n ¼g «È ®a ¥x ÆW ¤H J ¤Ó ©ú kai ¤@ ¥Í ¡C Ki ¼g kai µu
½g ¤p »¡ ¡C «È ®a ¥x ÆW ¤H ¤@ ¬Ý »ò ª¾ «Y ¼g ÀY Â\ «È ®a ªÀ °Ï kai
¨Æ ¡C Lia-°Â ¡] ³o ¨Ç ¡^¤å ¾Ç §@ «~ Áö µM «Y ¥Î ¤é ¤å ¼g ¡A ½
¨ì ¤¤ ¤å ®É ¡A ngai ¡] §Ú ¡^ ¬Ý ¨ì ´N ºÉ ¯à »{ ¦P ¡A «Y ¯à ½ ¨ì
«È ®a ¥x ÆW ¸Ü ¡A ¤@ ©w ¹L kha¡] ¸û ¡^ ¿Ë ¤Á ¡C ¨ä ¥L §@ ®a
kai §@ «~ mgai ·Q »ò ·| ¦@ ¼Ë ¡C
¥» ¥Z ¼x ¨D ¥Î «È ®a ¥x ÆW ¸Ü ¨Ó ½ Ķ kai ¦U ºØ ¥x ÆW
¤å ¾Ç ¡A ¦W µÛ ¤£ ½× ¥Î ©` ºØ ¤å Åé ¥þ °µ ±o ¡C «Y ¦³ ¤H ½ ¦n ¡A
¥» ¥Z Ä@ ¼v ¦L ¥X ª© ¡C ¦Û ®a ¿ï §@ ®a lau ¦W µÛ¡A ·R ¦Û ®a ¥´
¦r¡C¥» ¥Z «Ø ij ¥ý ½ ³» °ª ´£ ¨ì kai ´X ¾« ¡] sa¡A ¤H ¡^ ¡A »ò
·Ó «e ½Ã ¥X ª© ªÀ ¥X ª© kai ¥x ÆW §@ ®a ¥þ ¶° ½ ¡C½Ð ¦Û ®a ¥h ±o
¨ì ì §@ ®a kai ¦P ·N ¡C ¥» ¥Z ¼v ¦L ³Ì ¤Ö 500 ¥÷ ¡A¨Ã ¤À µo ¦³
¿³ ½ì kai ¤H ¡C ½ Ķ ªÌ ¦Û ®a ¼x ¨D §@ ®a kai ¦P ·N lau ª© Åv ¡A
°e 100 ¥» ·í ½Z ¶O ¡C¥ý ½Ð ¨Ó Áp µ¸ ¡C
«È ¥x »y ¥@ ¬É ¦W §@ ke ¥t ¥~ ¤@ ½g ³¯ ¾G ¬x ³ó
¡i¤UIke ¤å³¹«Yº~¦r¬°¥D¡Aù°¨¦r±Ä¥Î±Ð·|¦¡¡A¬G©Ò®ü³°¡BªF¶ÕµÄke
ŪªÌ·R¯S§Oª`·N¤@¤U¡C¡j
¥H¤U³o°¦¥Í½ìke ¬G¨Æ«Yngai ´À¡y5% ¥x¤å½Ķpµe¡z½Ķke ²Ó¤H¥j
¤§¤@¡A²{¤U¦PÊ\½°µ«È¸Üpun ¤j®aŪ¬Ýna le ¡Cì§@ªÌ«YJoseph Jacobs
(1854-1916)¡C³oke ¦W¤j·§¹ïen ¥xÆW¤H¨ÓÁ¿¦³kha ¥Í¥÷¡CÊ\«Y¡y^°ê
¥Á¶¡¬G¨Æ·|¡z(English Folk Lore Society) ke ¦¨û¡A¥ÎÊÖ¤Q¹L¦~ke ®É¶¡¦¬
¶°lau ¾ã²z^°êke ¥Á¶¡¬G¨Æ¡A¦b1890 ¡B1894¦~³sÄò¥Xª©¨â¥»¦w¨ì
¡yEnglish Fairy Tales ¡zlau ¡yMore English Fairy Tales¡zke ®Ñ¡C¨{¶µke
¤@°Â¬G¨Æ³o¤U³£¤w¸g«Y¥@¬É¥X¦Wke ²Ó¤H¥j¡A¿Ë¹³¡§Jack and the
Beanstalk ¡¨¡B¡§The Story of the Three Little Pigs ¡¨¡B¡§The Pied
Piper¡¨¡B¡§The Ugly Duckling ¡¨µ¥µ¥¡C
Ngai ©Ò½Ķke ³o½g¡§News ¡I¡¨«Ykha µL¥X¦Wke ¤@½g¡CNgai ¿ïÊ\¦]
¬°nga «È¸Ü¯à¤O¦³¡A¬G©Ò·R¿ïkha ²³ækha µuke ¬G¨Æ¡CÁöµM¡y«È¥x
ÆW±M¥Z¡zke½s¿è·íµL¶¢¡Aø¹Lngai §Æ±æÊ\teu °µ±o°µ¤@¤Á»Ýnke ®Õ
¹ï¡Apun¤H¬Ýe ÃÑ¡C
¡§®ø®§¡I¡¨
G ¥ý¥Í¡GHa¡ISteward ¡Angai-ke ¦ÑªB¤Í¡AÑ¡¤[¦nµL¡H«Î®angiong-e ¡H
Steward ¡G¥ý¥Í¡A·íÃa¡C¤sªüÄN¦ºÊÖle¡I
G ¥ý¥Í¡Gü¡A¤~¹Lke ¤sªüÄN¡IÊ\¥hle ¡CNgiong-e ¦ºÊÖ¡H
Steward ¡G¹ÊÖ¦h¡A¥ý¥Í¡C
G ¥ý¥Í¡G¦³¼vÑ¡e ¡HÑ¡¦n (hau) ¹¡C°µ»ò¤¶¡AÊ\«Y¹¨ì»ò¤¶Ñ¡¦n¹¡H
Steward ¡G°¨¥J¦×¡CÊ\¹°¨¥J¦×¹¨ì¦º¡C
G ¥ý¥Í¡G°µ»ò¤¶¦³Ñ¡¦h°¨¥J¦×°µ±opun Ê\¹¡H
Steward ¡GNgia ª¨©Ò¦³ke °¨¥J¡A¥ý¥Í¡C
G ¥ý¥Í¡GHa ¡IµL¦¨Ê\teu¥þ¦ºÊÖle¡H
Steward ¡GHeN ¡AÊ\teu°µ¤u°µ¨ì¦ºÊÖ¡C
G ¥ý¥Í¡GÊ\teu °µ»ò¤¶°µ¤u°µÑ¡«¡H
Steward ¡G¬°µÛ·R¦ª¤ô¡A¥ý¥Í¡C
G ¥ý¥Í¡G¦ª¤ô ¢w Ê\teu ¦ª¤ô°µ»ò¤¶¡H
Steward ¡G¥ý¥Í¡A«Y¬°¨ì·R±Ï¤õ¡C
G ¥ý¥Í¡G¤õ¡I»ò¤¶¤õ¡H
Steward ¡GNgia ª¨ke «Î¥J¿NÊÖle¡C
G ¥ý¥Í¡GNga ª¨ke «Î¥J¿NÊÖle¡I¸Óngiong-e µÛ¤õke ¡H
Steward ¡G¥ý¥Í¡ANgai ¬Ý©wµÛ«Y¸Óteu ¤õ§â¡C
G ¥ý¥Í¡G¤õ§â¡I©`¦ì¨Óke ¤õ§â¡H
Steward ¡GNgia ©ike §i§O¦¡¡C
G ¥ý¥Í¡GNgai-ke ªü©i¦ºÊÖle¡H
Steward ¡G«Y¡AÊ\·í¤~¹L ¢w ¦Û¸Ó®É¸`Ê\·ÙøÃѹLhong °_¨Óle¡C
G ¥ý¥Í¡G¦Û´X®É¡H
Steward ¡GNgia ª¨µLÊָӮɸ`¶}©l¡C
G ¥ý¥Í¡GNga ª¨ma ¹L¨le¡H
Steward ¡GHeN ¡A·íÞªPke ²Ô¤h¡AÊ\¦ÛÅ¥¨ì¥H«á´N˦b¯v§Éle¡C
G ¥ý¥Í¡GÅ¥¨ì»ò¤¶¡H
Steward ¡G¸Ó°¦Ãa®ø®§¡C
G ¥ý¥Í¡G»ò¤¶¡HÁÙkha ¦hke ´dºG¡Akha ¦hke Ãa®ø®§¡I
Steward ¡GµÛ¡A¥ý¥Í¡C¦¼ke »È¦æ¬J¸g¥¢±Ñle ¡A¦¼ke «H¥Î¥þ³¡µLÊÖ¡A
¦¼¦îÂk°¦¥@¬ÉøÈ¤@¨¤»È¡C¥ý¥Í¡Angai ¤jÁx¬°³o°¦¨Æ±¡¨Ó³oµ¥¦¼¡A
¦]¬°ngai·Q¦¼·|·Q·RÅ¥³o°¦®ø®§¡I
¨â Ó «È ®a ¦n ªB ¤Í
¶ø¤Ó µØ ¥x »y «È ¸Ü ¾Ç ®Õ ¦Ñ ®v ¾H ¤å µ^ ¾Ç ¥Í ¶À ¯u ±Ï
¥H «e ¦b ¥x ÆW ¬Ù ¥ß ¹A ¾Ç °| ¡] ¤¤ ¿³ ¤j ¾Ç «e ¨ ¡^ ¹A
¤Æ ¨t ¡AŪ ®Ñ Ó ®É ¸` ¡A Ngai ¦³ ¨â Ó ¯S §O ¦n Ó «È ®a ªB
¤Í¡G ©m ¼B lau ©m ³¯ ¡C ³¯ §g ±q ] ®ß ¨Ó ¡A ·| Á¿ ®ü ³° ¡A ¼B
§g ±q «Ì ªF ¨Ó ¡A·| Á¿ ¥| ¿¤ «È ¸Ü ¡C ³¯ §g ¥Í ±o ¸û ½G¡A °· ±j
¤Ö Á¿ ¸Ü ¡F ¼B §g ¥Í ±o ¸û D¡A¦³ ¤f ¤~ ·| ¥~ ¥æ ¡C
Ngai ¤£ ·| Á¿ «È ®a ¸Ü ¡A¥ ±` ¥Î ¤é ¥» »y ©Î ¬O µØ »y
·¾ ³q ¡C ¨â Ó «È ®a ªB ¤Í ³£ ¾å Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ¤× ¨ä ¼B §g Ó ºÖ
¨Ð ¸Ü º¡ ¤f ¯u ¬y §Q ¡C ³¯ §g µ´ ¹ï É` Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ¤H ·Q K i ¤£
¾å Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C¦³ ®É ¹ï KI Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡AKI ¤@ ©w ¥Î ¥¿ ½T
Ó ¤é ¥» »y ¦^ µª ¡C °Ý ÃD lau ¦^ µª ¯u ¥¿ ½T ¡A¥i ¨£ ³¯ §g ¾å
Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C
¦³ ¤@ Â\ Ngai ·Q ·R ¸Õ ¬Ý ¨â Ó ªB ¤Í ¨ì ©³ ª¾ ´X ¦h ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C
Ngai ÀH «K Á¿ ¤@ ¥y ¡] ¤º ®e ¤£ °O ±o ¡^¡A ½Ð ¨â Ó ªB ¤Í ¸Ñ »¡
¡C ³¯ §g Áö µM ¨u ±o Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡AKi ¥Î ¤é ¥» »y ¤@ ¥y ¤@ ¥y ½
Ķ ¨ì ¯u ¥¿ ½T ¡F ¼B §g ¥ ±` ºÉ ·| Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ÄA Ë Â½ Ķ ¿ù
¤F ¡C
¥þ ¯Z 32 Ó ¦P ¾Ç ¤§ ¤¤ ¡A ³o ¨â ¾« «Y Ngai ¦b ¤j ¾Ç ¤¤
³Ì ¦n Ó ªB ¤Í ¡C ¥þ ¯Z ¦³ ¤ Ó «È ®a ¦P ¾Ç ¡A ¨ä ¤¤ ¦³ ¤@ Ó ¬O
¾å Á¿ «È ¸Ü Ó ¥~ ¬Ù ¤H ¡A ¦] ¬° Ki ªü ª¨ ¦b ] ®ß °ê ®Õ ¡] «È ®a
ÉÜ ¡^ °µ ®Õ ªø ¡] ©m ºÞ ¡^ ¡C ³¯ §g Ó ªü ª¨ «Y ¯Ñ ¯ù ¶é Ý ¯ù ¸
»s ³y ¤u ³õ Ó ÀY ®a ¡C ³¯ §g ·í §L «á ¦b ] ®ß ¹A ¾ ±Ð ®Ñ ¡C ¼B
§g Ó ªü ª¨ «Y ¤¤ Âå ¥Í ¡C ¼B §g lau ngai ¦Ò ¨ì ¡¨ ´N ·~ ¦Ò ¸Õ
¡¨¡A ¦] ¬° ¡¨ ¤H §÷ ¤U ¶m ¡¨Ó ¬F µ¦ ¡A¤À ¤W ÀY ¬£ ¥h ¿¤ ¥« ¬F
©² °µ ¤á Äy û ¡C §Ú µL ¥h ³ø ¨ì ¡C ¬F ©² ¤½ ¨ç ¨Ó Á¿ ¡G ¥¼ ³ø ¨ì
ªÌ¡A ¥H ±ó Åv ½× ¡A ngai Âà ¥h ¥À ®Õ °µ §U ±Ð ¡C ¼B §g ¦³ ¥h ³ø
¨ì ¡A °µ µL ¤@ Ó ¤ë ¤á Äy û ¤W ÀY §ï ¬£ ¥h ¿} ¸Õ ©Ò µo »Ã ·L ¥Í
ª« ¨t °µ §U ²z §Þ ®v ¡C Ki ¹ï ¬ã ¨s ¯S §O ¦³ ¿³ ½ì ¡A ¦b ¾Ç ³N Âø
»x µo ªí ºÉ ¦h ¤å ³¹ ¡C ³¯ §g ¦b ¬G ¶m ±Ð ®Ñ ¡A µ² ±B ¨É ¨ü ¤Ñ Û
¤§ ¼Ö ¡C Ngai É ¿ú §¤ ¸ ¾÷ ¨Ó ¥_ ¬ü °µ ½a Ó ¯d ¾Ç ¥Í ¡C
°O ±o ¦³ ¤@ Â\ lau ¼B §g ¥h «Ì ªF ¹C ª± ¡C ¨â ¾« ¥h «Ì
ªF ¥« ³õ ¹ ³¾ ¥J ¤Ú ¡A ¤ì ¥Ê ¡A Åë ³½ ÄÑ µ¥ ¡C ¯u ¦n ¹ ³s ¦Þ ³Â
±j ±j ·Q ·R §] ¸¨ ¥h ¡C ¦@ ¤U ¥h «Ì ªF ¹A ®Õ ¡] ¼B §g Ó ¥À ®Õ¡^
°Ñ Æ[ ¡C ²b §Q Ó ®Õ ¶é ¡A «C «C Ó ¯ó ®H ¡A·í chiang Ó ªá
¯ó ¡A ¤j ¤ý ·¦ ¤l¾ð ¡A º_ ¾ð ¡A Âb ·} ¾ð ¡A²b §Q ¦w ÀR Ó ¤p ·Ë
¡A ¦³ ¥t ¥~ ¤@ Ó ¥@ ¬É Ó ·P ı ¡C
Ngai Â÷ ®Õ ¤w ¸g 42 ¦~ ¡A ³o ¤U É` ª¾ ¨â Ó «È ®a ¦n ªB
¤Í ³Ì ªñ Ó ±¡ ªp ¡C °O ±o ¼B §g ¦b 35¦~ «e ÃÑ ¼g «H ¥J ¨Ó Á¿ ¡G
KI ·Q ·R ¨Ó ¬ü °ê ²` ³y ¡C ©¿ µM µo ²{ °ò ·þ ±Ð Ó ±Ð °V ¯u ¦³
¹D ²z ¡CKi Á¿ Ki ¤w ¸g °µ °ò ·þ ®{ ¤F ¡C ·P Á ¥D¡I Æg ¬ü ¥D!
¥H «á µL ³q «H ¡A É` ª¾ ¼B §g ³¯ §g Ó ¥h ¦V ¡C ¦ý Ä@ ngai ¦b «á
¥Í ®É ¥N ©Ò «Ø ¥ß °_ ¨Ó Ó ¤Í ±¡ ·| ±a »â ¨â ¾« «e ³~ ¥ú ©ú¡A
¤l ®] º¡ °ó ¡A ¦~ ¦Ñ ºë ¯« ¹¡ º¡ ¡A ¥ ¦w §Ö ¼Ö ¡C
Åw³ß¬ÝµÛ«È¥x»y±M¥Z J¥Á²»
¦b³¯¾G¥°³ókai·t¤½³¾kaií¡A¬ÝµÛ«È¥x»y±M¥Z³Ð¥Z¸¹¡A¥¿¤ë¤G¤Q¤@·t»ò¦¬µÛ¦¶
¯u¤@±Ð±Â±H¨Ó¤@¥÷¡CPun Ngai·QµÛ¼g¤@½g·P·Q¡A§@¶P§¡CNgai´¿Á¿¹L¡G¤E¤Q¦~¥N«Y¥x
ÆW±Ú¸s¥À»y¦Êªá»ô©ñkai®É¥N¡C¦b¥_¬ü¬w¡AºÖ¨Ð¥x»y¤å¦´Nª½ª½¦æ¡CLia ha ¬ÝµÛ«È¥x
»y±M¥Zµo¦æ¡ANgai¥H¬°¥xÆW¤H¦³¼v³Ð³y·s®É¥N°Õ¡C¦]¬°¡A³vÓ±Ú¸sÃl½ñ¤J¨ÓªÖ©w¤v®a
¥À»ykai¦a¦ì¡A«µø¤v®akai¥À»y¤å¡C
Ngai¯S§O»{¦P¥Ì´º¦æKai¬Ýªk¡G«È®a§@®a¦h¦h¥Î«È®a¥xÆW¸Ü³Ð§@¤å¾Ç¡F»ò¥Î«È
®a¸Ü¨Ó¼g«H¡CNgai»ò§Æ±æºÖ¨Ð¤H¾Ç²ß«È®a¸Ü¡A«È®aªÀ¹Î¶}·|©wµÛ·R¥Î«È®a¸Ü¡ApunºÖ
¨Ð±Ú¸s¦³¾÷·|¾Ç²ß¡C
NgaiÁÙ°O±o¡G¦b1985¦~¬üªF®L¥O·|¡A¤å¾Ç®aÁé»F¬F¥ý¥Í¥Î«È®a¸ÜºtÁ¿kai²±·|
¡CLia«YNgai²Ä¤@Â\Å¥«È®a¸Ü¡ANgai¦³¤F¸Ñ¦Ê¤À¤§¤»¤Q¡A¦]¬°¡ANgaiª¾¼v¥ìKai¥DÃD«Y
¤å¾Ç¡CNgaiÅ¥¥X¦³¹è¸Üªñ¥_¨Ê»y¡A»ò¦³¹èªñºÖ¨Ð»y¡CNgai kai ¬Ýªk«Y¡GY«Y¦³¤ß¡A
«È®a¸Ü»òºÉ¦n¾Ç¡C¦~¤K¤ë¦b¥_¬ü¬w²Ä¤GÂ\¥x»y¤å®L¥O·|¡A°Ñ¥[ªôµ½¶¯ªª®v kai «È
»y³t¦¨½Ò¡A¾ÇµÛ¤G¤Q¥~¥yKai«È®a¸Ü¡AÃÒ©úNgai kai ¬ÝªkµLøµÛ¡C¾Ç¥Í®É¥N¾ÇµÛ¤@¥y
¡G²Ó©fѡ谡CLia ha ¦³¤G¤Q¥~¥y¡GÑ¡¥J²Ó¡B©Ó»X§A¡B¤J¨Ó§¤¡B¨Ó²á¡BNgai·Ùø°O±o
¤W©m¤j¦W¡BNgi oi hi nai-vi? (§An¥h¨º¦ì¡H) Ngai oi hi chha-theu (§Ún¥h¨®
ÀY)¡K¡C
§Ú¤â¤º¦³´^¼wתª®vkai<<¤j®a¨Ó¾Ç«È®a¸Ü>>¡A»ò¦³¼B²K¬Ãkai<<±`¥Î«È¸Ü¦r¨å
>>¡C³Ìªñ¦nªB¤ÍªLÞÕ¶§°eNgai¤@¥»º~ù¹ï·ÓKai<<«È»y¸t¸g>>¡A«Y·s¬ùLau¸Ö½g¡CNgai
«ÜªYÛCÞÕ¶§¥S¡A¥ì²Ó¤H®É¡A¦b«È²ø¤jº~¡AºÖ¨Ð¤HKai¥ì¡AÁ¿±o¤@¤f¯Â¥¿Kai«È»y¡C¥ìÂÂ
¦~¦b¬üªF®L¥O·|¡A§Y®u½Ķ«È¸Ü pun ºÖ¨Ð¦P¶m¡C
Y¦³¶~¡A·R¦h¦h§Q¥ÎAlbert Chu ¤¶²ÐKai¥xÆW«È®aKai "Web-Sites." Ngai¬Û
«HLia«Y¾Ç²ß«È®a¸ÜKai¤èªk¤§¤@¡C
¦b¤@¤ë¤Ü¤G¤é¡A½Z¼g¦n¡Aø´±±H¥X¡C¦]¬°¡AÀYÂ\¼g«È»y¤å¡A NgaiÅå«Y¥b«È¥b
ºÖ¨Ð¡Cø¹L¡A±M¥Z¤w¦³¥X¤T´Á°Õ¡A»ò«Y¹G Ngai ¤v®a¾Ç«È®a»y¤å¡Cø½×Áà¤å¡Apun¥ì
¥X¤F¡C«U»yÁ¿¡G¡uSut to lo, hok to lo!¡v54·³¾Ç«È®a¸Ü¡A»òøºC°Õ¡C
±¾ ¯È ªü ·ç ©f
¤µ ¥» ¤é ¬Ý ¤é ¯È ¡] ¤é ¾ä ¡^ ¡A µo ¨£ ¨ì ²M ©ú ¸` §Ö ¨ì
le¡C ¥x ÆW ¶m ¿Ë ¤Ó ¥b tui¡] ¦b ¡^lia¡] ³o ¡^¤é ¥X ªù ±½ ¹Ó¡B ²½ ¯ª ¤½ ¡C
¤£ ¹L ®¦ ¸Ì ¡] §Ú Ì ¡^ «È ¤H gai¡] ªº ¡^ · «U ø ¦@ ¼Ë
¡C «È ¤H ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ on-tow ¡] ¥s °µ ¡^ ±¾ ¯È ¡C ¤é ¤l «Y ÂÂ
¾ä ¥¿ ¤ë ¤Q ¤» ¡] ¤ë ¥b gai ²Ä ¤G ¤é ¡^ ¡A q °µ ¥¿ ¤ë ¤Q ¤» gai
ì ¦] «Y ¹A ·~ ªÀ ·| gai ®É ¸` ¡A ¹L ¦~ ¥ð °² ¨ì ¤ë ¥b chian¡] ¤~
¡^ µ² §ô ¡C Tui¡] ¦b ¡^ ¥~ Ãä ¿Ñ ¥Í gai¤H ¡A ¤j Åé lia ®É Â÷ ¶}
«Î ®a ¡C ¥X ªù ¥H «e ¥h ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ ¡A ®É ¶¡ ¤W ka¡] ¸û ¡^ ¤è
«K ¡A ma ¡] ¤] ¡^ ¦³ §i §O ¯ª ¤½ ¡A ¬è ¨D ¯ª ¤½ «O ¥ ¦w ¡A ¨Æ ·~
¶¶ §Q gai ¦h ºØ ·N ¸q ¡C
«È ¤H ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ ¡A ¦b ¹Ó ¸O ±¾ ¹Ó ÀY ¯È ¡A Î^ ¤g ±¾
ª÷ ¯È ¡A ¼X ÀY ´² ¥¬ »È ¯È ¡A ©Ò ¥H on-tow ±¾ ¯È ¡C ±¾ ¯È ¥Î
gai ²½ «~ ¤@ ©w ¥Î Âû ¡A ÃZ Àn °µ ø ±o ¡C ÁÙ ·R °µ ÃÆ ÓI ¡B µo ÓI
¼´ ¬õ ÓI ¡C Lia°Â ¡] ³o ¨Ç ¡^ ÓI Ãþ ¦b ²½ §¹ ¯ª ¤½ ¥H «á ¡A ·R µo
pun¡] ¤À ¡^ ªþ ªñ liao¡] ª± ¡^ gai ²Ó ¤H ¡A Lia °Â ²Ó ¤H ©ñ ¤û
®É ¸` ¡A ø ·| ¨Ó ¯} Ãa ¯ª ¤½ gai ¼X ¹Ó ¡C
¶i ¤J ¤u ·~ ªÀ ·| ¥H «á ¡A «È ¤H ±¾ ¯È gai ®É ¶¡ ¡A ka ¦³
¼u ©Ê ¡A ²{ ®É ¤ë ¥b ¥H «á ¨ì ²M ©ú ¡A ³£ «Y «È ¤H gai ±¾ ¯È ®É ¸`¡C
_________________________________________________________________
¡] ½s µù ¡R §@ ªÌ ¥Î ³q «U ©Ê µ ¼Ð ¡A¨ä ¥L ¤å ³¹ ¤j ³¡ ¤À ¥Î
TLPA ¡B ±Ð ·| ù °¨ ¦r ¡A t = d , th = t , k = g , kh = k , p = b ,
ph = p ¡C ¦@ ¼Ë Ū ±o ³q ¡A
http://www.i1.net/~alchu/hakka/hakkafa.htm ¦³ ¤@ ¤£ ¦P ¨t ²Î ¹ï ·Ó ªí ¡A
¦b ¥» ·| ¥X ª© ¡m«È ®a ½Í ¡R »y ¨¥ ¦P «È ®a ¥x ÆW ºq ÁÁ ¡n »ò ¦³ ¡^
¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq ·Å ¬P ¨j
¤W ¨â ´Á Á¿ ¹L ¥Î «È ®a ¸Ü ¨Ó °Û ¥@ ¬É ¦W ºq ¡A °Û ¾H «B
½å ¦W ºq¡A À³ ·í he ´£ Ò «È ®a ¸Ü ³Ì ¦n ke ¤è ªk ¤§ ¤@ ¡C¤£ ¹L
±q ¥Ø «e ¥x ÆW ¬y ¦æ ºq ke ±¡ §Î ¨Ó ¬Ý ¡A °Û «È ®a ¬y ¦æ ºq ¡A¹ï
¾Ç ²ß «È ®a »y ¨¥ «O ¯d ³Ì ¦³ À° §U ¡C ¤ñ ¨ä ¥L ¤W ½Ò ¡B ºt Á¿ ¤ñ
ÁÉ ¡B ¤j ¤H ¹G µ¥ µ¥ ¥þ kha¡] ¸û ) ¦³ ®Ä ¡C»ò ¤ñ °Û ¤s ºq ¥Á ÁÁ
¹L ¥[ ¦³ ®Ä ¡C
Áö µM ¤s ºq ¡B «È ®a ¤p ½Õ ¦³ ¤£ ¤Ö ¿ý µ ±a ¡A »ò ¦³
°Â ¿ý ¼v ±a ¡A ¹ï «á ¥Í ¤H mo¡] µL ¡^ »ò Ó ®Ä ªG ¡C Ngai ¦³ ¤@
Â\ ±q ¥x ÆW ¶R Âà ¨Ó tshin¡] «Ü ¡^ ¦h «È ®a ¤s ºq kai ¿ý µ ±a
°e ¤H ¡A ¥» ¨Ó ·Q ¥X °ê ¤[ kai ¶m ¿Ë ·| tshin Åw ³ß ¡A ¬Ý ¨Ó mo ´X
¾« ¡] sa¡A ¤H ¡^ ªY ½à ¡C ¥i ±¤ LASER DISC ¤@ ª½ tshin ¤Ö ¡A
¨â ¦~ «e ¦³ ¡m ¶m µ ¡n ¥Á ÁÁ ±M ¶° kai LD ¥X ª© ¡A ngai »ò ®³ ¨Ó
°e ¤H ¡C ÁÙ I «á Å¥ ¨ì ¤H Á¿ an Ãø Å¥ kai ºq e¡C
³Ì ªñ «È ®a ¬y ¦æ ºq ¶} ©l ¬y ¦æ ¡A ¥Î ¿ý µ ±a ¥~ ¡AC D
»ò ¤£ ¤Ö ¡A µ ÅT ®Ä ªG »ò kha ¦n ¡C ¤µ ¦~ ¦³ ¨â ±i L D ¥X ª© ¡A
ngai ±a µ¥ ¨ä ¤¤ ¤@ ±i ¥h pun ÀY Â\ °e ¤s ºq ¿ý µ ±a lau ¡m ¶m µ
¡n ¥Á ÁÁ ±M ¶° kai ªB ¤Í ¬Ý ¡A ·Q m ¡] ¤£ ¡^ ¨ì ki¡] ¥L ¡^
tshin ¦n ¡A ¶} ©l ½m ²ß °Û lia¡] ³o ¡^ °Â ¬y ¦æ ºq ¡C Lia ±i L D
lau ¡m ¶m µ ¡n mo ¦@ ¼Ë ¡A¡m ¶m µ ¡n «È ºq he ¶Ç ²Î ke ¤s ºq ¥J
¡B ¥ ªO lau ¤p ½Õ ¡A Á¿ °_ ¨Ó he ´X ¦Ê ¦~ ¡B ´X ¤Q ¦~ «e ke ¬y ¦æ
ºq ¡A tshin ¦h ¤H m ¼ô ¡A Å¥ °_ ¨Ó mo ¦@ »ï ·P ¡A ¤£ ®e ©ö »{ ¦P¡C
¤£ ¹L lia ·s ke °Û ¤ù ke ºq ¥J he ²{ ¥N ¤H ke ºq ¡A «á
¥Í ¤H ¥i ¥H »{ ¦P ³ß Åw ke ²{ ¥N ºq ¡C ¦h ¤Ö ¦³ theng ¡] ¸ò ¡^ ®É
¥N ¦î ke ¦æ ¡C Lia ·s °Û ¤ù ¹ï «È ®a »y ¨¥ ke °^ Äm ·| tshin ¤j ¡C
±z he ¦³ ¿³ ½ì ½Ð ¦Û ®a ¥h ¶R ¡A «È ®a Âø »x ªÀ lau «È ®a ¹q ¥x ©w
µÛ ¦³ ¡A ·í µM »ò ¥i ¦V ¥X ª© ke ¤½ ¥q ¶R ¡C
1¡^ ¡m ¥x ÆW «È ®a ¬y ¦æ ª÷ ¦± ºë ¿ï ¿è 1¡n º~ ¿³ ¶Ç ¼½
¦³ ¤½ ¥q ·s ¦Ë ¿¤ ¦Ë ¥_ ¥« ¤¤ ¥¿ ªF ¸ô 129 ¸¹ ¡A TEL¡R 03-
542-9900¡A Fax¡R 03-542-9911
2¡^ ¡m «È ®a ¬y ¦æ ºq ¦± ºZ ¾P ª÷ ¦± ª© ¡^ Às »Õ °Û ¤ù
¡A ®ç ¶é ¿¤ Às ¼æ ¶m ¥_ Às ¸ô 59 «Ñ 3 ¸¹ ¡A TEL¡R 03-470-3222¡A
FAX¡R 03-470-3921
Pun ªü ©i Kai «H ¸ ¥x ¦t
MA-MA:
¬Ý ù °¨ ¦r ¥À ²ß ºD mo¡H ¦h ¬Ý ´X Â\ ¥H «á ¡A ´N ·| ²ß ºD ¡C
¤W Â\ Á¿ ¹L lau ·s ®H ¦P ¶m ªB ¤Í ¡A ¤j ®a ¥þ ¥Î ®ü ³° µÄ
kai «È ®a ¸Ü ¨Ó Á¿ ÀY Â\ kai ¨Æ ¡A ¹ê ¦b ¥Í ½ì ¡C ²Ó ¤H ®É ¥N ¦î
·s ®H Ū ¤p ¾Ç ¤» ¦~¡A ¥H «á ³q ¨® ¥h ·s ¦Ë Ū ¤¤ ¾Ç ¡C¯d ¦î ·s
®H ³Ì ¦h kai ®É ¶¡ he Ū ¤p ¾Ç lia ´X ¦~ ¡A ¦L ¶H ÁÙ tshin ²` ¡C
Á¿ ¨ì ·s ®H lia ¤p ¾Ç ¡A¤µ ¦~ he «Ø ®Õ ¤@ ¦Ê ¶g ¦~ lo¡C
En «Î ®a ¤T ¥N ¦î lia Ū ¹L ®Ñ ¡C ©j ¤½ he «Ø ®Õ ¦ ´Á ¦Ñ
®Õ ¤Í ¡] ²Ä ¤C ©¡ ¡A 1909 ¦~ ²¦ ·~ ¡^ ¡A ma-ma ±z »ò Ū ¹L ¥| ¦~
¡A Áö µM ¥H «á ©j ¤½ ´« ¦a ¤è §@ ¨Æ ¡A mo ¦î lia ²¦ ·~ ¡C ¤W Â\ ¤G
§Ì Âà ·s ®H ¡A ±z ·s ®H ¦P ¾Ç ÁÙ Á¿ ·R ´M ±z §¤ ²á ¡C Ngai °Â ©j
©f ¥þ Ū ¹L ¡A ¥þ ·| °Û ·s ®H ¤p ¾Ç ®Õ kai ®Õ ºq ¡A ³s ±z »ò ·| °Û
¡A ±z °Û he ¤é ¥» ¤å kai ºq µü ¡A ngai °Â °Û ¤¤ ¤å ºq µü ¡A ¦± ¦@
¼Ë ¡C §Æ ±æ ¤£ ¤[ ¦³ «È ®a ¸Ü ºq µü ¤j ®a ¨Ó ¦@ ¤U °Û ¡C
Lia ·v kai ®Õ ªÙ lau ÀY Â\ ngai °Â Ū ®Ñ ®É §¹ ¥þ mo ¦@
¼Ë le¡A ngai ¤W ½Ò ®É he ¤é ¥» ®É ¥N ¬y ¤U ¨Ó kai ±Ð «Ç¡A lia ºØ
¤ì ³y kai ±Ð «Ç ©È ¤T ¤Q ¦~ «e su: ©î the le¡C ÁÙ tshin Ãh ©À ¸Ó
¦Ñ § °ó ¡C Ma-ma ±z Ū ¤p ¾Ç ®É ¡Alia § °ó ¦³ mang? Ngai ²Ó
¤H ®É ¡Alia § °ó ºâ he ·s ®H Âí ¤W ¶° ·| ¦n ©Ò ¦b ¡A ±` he ¦³ ¹C
ÃÀ ·| ¦î lia ¶} ¡C ÁÙ °O ±o ¤p ¾Ç ¤@ ¦~ ¥Í ®É ½m ²ß ¸õ »R ¹C ÃÀ
·| ·R ªí ºt ¡A ¸Ó ·v he ¾Ô «á ²Ä ¤G ¦~ ¡A ÁÙ he ¸õ ¤é ¥» ºq ¡m ¤i ¿N
ke¡n ¡C ¸Ó ±ø ¤é ¥» ºq ÁÙ tshin °O ±o ¡C ¤@ ¦~ «e ¦î ¤@ ªB ¤Í «Î
®a Å¥ ¨ì lia ±ø ºq ¡A ÁÙ ³Â ·Ð ªB ¤Í ¿ý ¸Ó ±ø ºq Âà ¨Ó ¡C
ÁÙ °O ±o ¦î Lia § °ó Á| ¿ì ¤@ Â\ ·s ¦Ë ¿¤ kai ¸Ü ¼@ ¤ñ
ÁÉ ¡A ngai ¸Ó ·v m ª¾ he ¤@ ¦~ ¥Í ka he ¤G ¦~ ¥Í ¡A ngai mo °µ ma-
kai ,¦î ¸Ü ¼@ ·| thet ®É ¡A «ù ¤@ ªK µP e ¡A ·s ®H °ê ¤p±o ¨ì ²Ä ¤T ¼ú
¼Ë ¡AÁÙ ±o ¨ì ¤@ ¥´ «D ±` ²Ê »s kai ¹] µ§ ·í ¼ú «~ ¡CÂí ¤º kai ¤p ¾Ç
¥Í ¶¡ kai ¦U ºØ ¤ñ ÁÉ »ò ¦î lia ¿ì ¡A ÁÙ °O ±o °Ñ ¥[ ¹L ¥´ ºâ ½L
¤ñ ÁÉ ¡B §@ ¤å ¤ñ ÁÉ ¡B ¦X °Û ¤ñ ÁÉ µ¥ µ¥ ¡C ²¦ ·~ ¨å § »ò ·í µM
¦î § °ó Á| ¿ì ¡A ngai ÁÙ ®³ ¨ì Âí ªø ¼ú ¡C ¤j ¬¡ °Ê ¦î lia Á| ¿ì
¥~ ¡A § °ó mo Âê ¡A ©³ ¨{ ©ñ kai ¥â ¥ã ®à ¡A he ²Ó ¤H ®É § «ô ¤é
lau °² ¤é ngai °Â ±` ¥h kai ©Ò ¦b ¡C
¤G ¤Q ¹s ¦~ «e ¡A lia ¤ì ³y § °ó ©î the ¡A ´« «Ø lia ·v
" KHONG-KHU-LIT-TO" ke § °ó ¡C Nga i¥H «á Âà ¥h ·s ®H Âí ¤W »ò
¬Ý ¹L ¡A Áö µM tshin tsiang ¡A han «D ±` Ãh ©À ÀY Â\ ke ¦Ñ § °ó
¡C¤£ ¹L ¥@ ¬É ·R ¶i ¨B¡A ¦Ñ ªF ¦è Á` he ·| ´« thet¡A § °ó ÁÙ he §
°ó ¡A ¦³ ¤@ Â\ Âà ¥h ¡A ¬Ý ¨ì ¦Ñ ®v ¦î kai ±Ð ²Ó ¤H e ¸õ »R ¡A ´N
¹³ ngai ÀY Â\ ¸õ ¡m ¤i ¿N ke¡n ¦@ ¼Ë ¡A lia ÂI ©È m ·| ÅÜ ¡C
Lia chak¡] Ó ¡^ ¤ë he ²M ©ú ¸` ¡A ±z ·R Âà ®a ¶m ¥h ±¾
¯È ¡C ·s ®H Âí ¤W ©w chok ¤S mo ¦@ ¼Ë le¡C He ¦³ ®É ¶¡ ¥h ·s ®H
°ê ¤p ¦æ ¦æ ¡A ¬Ý ¦³ mak-kai¡] ¤° »ò ¡^ ÅÜ ¤Æ mo¡H §Æ ±æ ±z ®È
³~ ¶¶ §Q ¡A »ò
¯¬ ±z ³v¤é §Ö ¼Ö ¡A ¨ Åé ±d °· ¡C
ªø ¨k ·q¤W
__________________________________
ù °¨ ¦r «È ¥x »y Loi-sin lau tho-lun¡R
Yung Ki-tuk Kau Su:n-kin (HAKKA BIBLE) Lomasu: sia.
1. ¤@ ¦ì Canada ªB ¤Í¡] Rev. Paul McLean) ªº ¨Ó «H
Kiung-hi ngi sun-li fat-hang Hak-thoi-ngi Chon-khan.
Ngai song-chak ngiet ya kim-pu-ngit chiap-to. An-chu:-
se. Khon-to an chiang me an yu yi-su:. Ngai song-chak
ngiet ta E-Mail pun ngi, mo hau-ko. Lia-pai ngi ke chhu-
chu: sia tong chhin-chhu, yin-koi cho-tet.
Ngai siong, ngi pha fa chhin to su:-kien chong-ho ke-teu
Web-sites. Mo an kien-tan o! Ngi an khoi-fong fon-
ngiang thai-ka yung kok-chung ke sia-fap keu-thung,
ngai siong he chhin ho. Hi-mong tong to ngin voi sia
chu:-liau ya-he vun-chong loi fu-siong ku-li. Ngai an-
ngiong kong, chu:t-chiap kam-kok tong fai-se. Yin-vi thuk
Pok-su:-pan ke koan-he, su:-kien chhiu m-la loi sia mak-kai.
Kha yu-han ke su: chang loi, ho mo?
Ngi an chhut-lit, ta-piang loi chhui-hang Hak-ka-fa lau
Hak-ka vun-fa ke ho kung-chok, su:t-chhai tong kam-
thung. Ngai hi-mong theu-chhien ke lu voi yet-loi yet
sun-li. Ngien chhu:-pi ke Song-ti to su lit-liong pun ngi,
ya chuk-fuk ngi lau ngi vuk-ha-ngin.
With warm regards,
Mak Yuk-tho (Rev. Paul McLean ke Hakka miang)
2) Lau Sakai sin-sang tho-lun (Albert Chu)
Song yit-khi Sakai sin-sang an-ngiong sia: (1)
Lia'-ha chhai Thoi`-van`, kong' Hak-fa ya mo` phu^-pien
ke hian-siong. Hak-fa liu`-thung^ ke khi^-vet han` hap',
han` yu^-han. (2) Tui ngai` ke kin^-ngiam loi` kong',
Hak-ngin` pun'-sin^ tui Hak-fa mo` chu:-sin-kam'. Hak-
ngin` chhin^-chhiong mo` fon^-hi' phet'-ngin` tui ki` kong'
Hak-fa, oi kong' Pet-kin^-fa ya-he Hok'-lo'-fa ! (Tien^-to
he Hok'-lo'-ngin thai-phu-fun chhin fon^-hi' thang^-to'
phet'-ngien` kong' Hok'-lo'-fa) Chung'-he lia' 1, 2 ngien`,
Hak-ngin` tui Hak-fa ke chu:-sin kam' chhiam chhiam loi`
ho' ke
khoan'.
ALBERT CHU ke tho-lun ¡R Mo-m-chok, Hakka Thoi-van-ngin
su:t-the (LOST) chhu:-sin-sim. Yin-vi mo chhu:-sin-sim,
ngin-vi (CONSIDER) Hakka-fa mo chhian-thu(FUTURE). So-yi
yu Sakai sin-sang kong ke hien-siong (PHENOMENON). Sui-yen, lia he
seu-su chhuk ke pi-oi. M-ko, khi-tha seu-su chhuk su:n-
kung ke li (EXAMPLE) ma yu. Hakka-ngin oi lau ki-teu
hok-sip. Pi Hakka Thoivan-ngin ngin-kheu(POPULATION) pit-li
(RATIO) ko kha seu ke min-chhuk chhiong NEW ZEALAND ke MAORI lau
BRITIAN ke WALES, lia liong chhuk ke ngi-ngien chhin yu fat-li
(VITALITY). Chhui chu-yiau he ki-teu yu chhu:-sin-sim.
MAORI ngin chang sam-su:p lang van, chang he
NEW ZEALAND ngin-kheu ke 10%. MAORI he ngien-chhu-min (ABORINGINE).
Ki-teu ke ngi-ngien pun-loi chhap-put-to voi seu-met the le. Lia
ha khoi-su: fui-fuk (RECOVER). Yin-kuet ke WALES ngin-kheu sam-pak
lang van, lau Thoi-van ke Hakka ngin chhamp-to, he
chhion Yin-kuet ngin-kheu m-to 5%. Lia ngin-kheu pi-li
pi Thoi-van Hakka-ngin seu chhin to. MAORI lau
WALES ke ngin chang he "ngang-kiang" (HARD NECK).
Ngiong-pan loi fui-fuk Hakka-ngin ke chhu:-sin-sim ne?
Yu mak-ke ho phan-fat mo? Hiong MAORI lau WALES ngin hok-
sip he Hakka-ngin thai-ka thi-yit oi hi nu-lit ke thi-fon.
Wales yu yit " SOCIETY FOR WELSH LANGUAGE ". Ki-theu
fui-song nu-lit loi thui-hang WELSH LANGUAGE cho kon-
fon ngi-ngien (OFFICIAL LANGUAGE). Put-ko Hakka
Thoi-van-ngin chhu:-ka he m kon, m sia, m thu Hakka-
fa, Hakka-fa pian kon-fon ngi-ngien ma mo-yung.
Chhian thai-ka loi khiung-ha siong, yu mak-ke ho fat-thu
loi fui-fuk Hakka Thoi-van-ngin ke chhu:-sin-sim. Chhian
loi sin tho-lun.
¹ ¸É ¡]3)¡R¤Ö ¹ ³Ì ¦n ¡A¤£ ¹ ¸É ³Ì ¸É ªô ¯u Âå ®v
¤W ´X ´Á Á¿ ¹L ¡AÀY Â\ ¡] ¥H «e ¡^ ¥x ÆW µL ¯u¡]
tshin¡^ Â× ¨¬ ®É ¡A µL (mo) ¦× ¦n ¹ ¡A ¤@ ¯ë ¤H Àç ¾i ¤×
¨ä ³J ¥Õ ½è ¤£ ¡] m¡^ ¦n ¡A ¦³ ¦× ¦n ¹ ´N ¬O ¡] he ¡^ ¸É ¡C ²Ó
¤H ªº ¡] ke,kai¡^ ®É ±` ±` Á¿ ¡m ¸É ¥V ¸É ¼L ªÅ ¡n ¡A ´N ¬O ³o
¡] lia¡^ ¹D ²z ¡C ¦î¡] tu¡A ¦b ¡^ ¥x ÆW ©Î ¥_ ¬ü ªº ¥x ÆW ¤H ªÀ
°Ï ¡A ²{ ¦b µL ¦@ ¼Ë ¡C ¤j ®a ·Q ¼Ë ¯ë ¡] «ç ¼Ë ¡^ ¨Ó ´î »´ ¨ «
¡C³o ±¡ §Î ¤U »ò Ó¡] ¤° »ò ¡^ «ö ¨ì ¡] ¥s °µ ¡^ ¹ ¸É ¡H ¯u ©ú
Åã ³o ®É ¥N ªº ¹ ¸É ¤£ ¬O ¤T ¡B ¥| ¤Q ¦~ «e ªº ¹ ¸É ¡C ¹ ¸É
ªº ¥Ø ¼Ð ¬O ·R ªø ©R ¡A ·R ±d °· ¡A ·R ¤Ö ¯f µh ¡A ¤u §@ ®T ¼Ö »ò
¦³ ºë ¯« ¦³ ¬¡ ¤O ¡C
¤W Â\ Á¿ ¹L ¹ ¹L ¦h VITAMIN A¡AJ ÅÚ ½³ ¯À ¡A µL ¤@
©w ¸û ¡] kha ¡^ ¦n ¡A ¦³ ¥i ¯à ¦³ ®` ¡C ¹ ¤H °Ñ ¹ ·í Âk µ¥ µ¥ ªº
¤¤ ÃÄ »ò µL ¬ì ¾Ç ¤W ªº ÃÒ ¾Ú ¹F ¨ì ³» °ª Á¿ ¹ ¸É ªº ¥Ø ¼Ð ¡C ¤W
Â\ »ò Á¿ ¨ì ¡A ¦U ºØ ½Õ ¬d µo ²{ ³Ì ¦³ ®Ä ªG ²Ä ¤@ ¬O ¦h ¹ ¤ô ªG
½ µæ¡A ²Ä ¤G ¬O ¦h ¹B °Ê ¡C ³o ¨â ÂI ¤£ ½× ¨º ¡] nai¡^ ºØ ¬ã ¨s
½Õ ¬d ¥þ ÃÒ ¹ê ³o ¨â ÂI µ² ½× ¡C ³Ì ªñ ªº ³ø ¾É ¤S Á¿ ¤Ö ¹ ³Ì ¦n ¡C
¥Î °Ê ª« ¨Ó °µ ¹ê Åç ¡A ¤@ ²Õ ¦Ñ ¹« ¦Û ¥Ñ ¥h ¹ ¡A ¥t ¥~
´X ²Õ ©w ¹ ª« ¡A ¤£ ¹L ¤£ ·| Àç ¾i ¤£ ¨} ¡C µ² ªG µo ²{ ¹ ¶V
¤Ö ¸Ó ²Õ ¶V ªø ©R ¶V °· ±d ¡C ¤£ ¦ý ªø ©R °· ±d ¡A¦U Ãþ ¹ê Åç °Ê
ª« »ò ¸û ¦³ ¬¡ ¤O¡C ¤£ ¦ý ¦Ñ ¹« ¡A ¨ä ¥L °Ê ª« »ò ¦³ ¦@ ¼Ë ªº ²{
¶H ¡C ¤H »ò ¦@ ¼Ë ¡C
¤é ¥» ¤H ¤f ½Õ ¬d µo ²{ ¤@ ¦a ¤è ¤H ³Ì ªø ©R °· ±d ¡A ³o
¦a ¤è ¸û ½a ¡A ¹ ¸û ¤Ö ¡A °µ ¤u ¸û ¦h ¡C ¹ µæ ¸û ¦h ¦× ¸û ¤Ö ¡C
ì ¦] ¯u ¦h ¡A ¹ ¤Ö ¥i ¯à ¬O ªø ©R °· ±d ³Ì ¤j ªº ¦] ¯À ¡C ´X ¦~
«e ¡A ARIZONA ¦³ ¤@ ¹ê Åç ¡A ¤@ °ï ¤H ¦í (tai) ¤J ¤@ ¤H ¤u °µ ªº
DOME ¤¤ ¡A ³o °Â ¡] ¨Ç ¡^ ¤H ¤@ ©w ·R ¦Û ¹ ¨ä ¤O ¡A ·R ¾a ¦Û ®a
ºØ ªº ½\ ³ µæ ªG ¡A ¦Û ®a ¯b ªº ®a ¯b ¨Ó °µ ³ ¹ ¡C µL ¯u ¦h ¦n
¹ ¡A¸g ±` ¨{ ÄÈ ¡C ·Ó ¥ì °Â ¡] ¥L Ì ¡^ ªº ¸g Åç ¡A ¤@ ¬q ®É ¶¡
¥H «á ¡A" ¥d ¸ô ¤O " Áö ¤Ö ºë ¯« ¤Ï ¯u ¦n ¡C ¦U Ãþ ÀË Åç »ò ÃÒ ©ú
¡A ¥ì °Â ¦î DOME ¤º ªº ®É ¶¡ ¤ñ ¥ì °Â ¦b DOME ¥~ ®É ¶¡ ¸û °· ±d ¡C
¬ì ¾Ç ®a ªº µ² ½× »ò Á¿ ¹ ¤Ö ¦ý ¤£ Àç ¾i ¤£ ¨} ¡A ¥i ¯à ¬O ªø ©R
°· ±d ³Ì ¦n ªº ¨} ¤è ¡C ¬Ý ¨Ó ³o ¼Ð ÃD Á¿ ªº " ¤£ ¹ ¸É ³Ì ¸É " ¯u
¦³ ¬ì ¾Ç ªº ®Ú ¾Ú ¡C
¹ ªF ¦è ¤£ ¦n °¾ ¡A ´¶ ´¶ ³q ³q ªº ªG µæ ¦× Ãþ ´N ¯u ¦n
¡A ¤Ö ¹ ¤S ¸û ¦n ¡C
¡]§@ ªÌ ªô ¯u Âå ®v »ò «Y Àç ¾i ¾Ç ³Õ ¤h ¡
¡m ºØ µæ ¼Ö ¡n Äæ ¥Û ¥ú ¥D ½s
«e ¨¥ ¡R ±` ±` ¦î ¬ü °ê Å¥ ¤H Á¿ «È ®a ¤H tshin¡] ¯u ¡^
·| ºØ µæ ¡A Á¿ ¹ê ¦b m -he¡] ¤£ ¬O ¡^ ·| ºØ ¡A «È ®a ¤H kha ¡] ¸û
¡^½a W ¡A ÀY Â\ «Î ®a ºØ µæ ¦³ ¸g Åç ¡A ¤S kha °µ ®a ¡] ¸` »ü ¡^
¡C ¥ý ¨Ó ´£ ¨Ñ ngai ¤v ®a ke ¬Ý ªk ¡A ¤j ®a he ¦³ kha ¦n ¡B kha ²
³æ ke ¤è ªk ¡A ½Ð ¨Ó ³ø ¡C ºØ »ò ke ¦n ¡A ¼Ë ¯ë ºØ ³Ì ¦n ¡C ¨Ó ¬ü °ê
«á ºØ µæ ºØ ¤G ¤Q ¦~ ¡A¸Õ ºØ ¦U Ãþ ¤£ ¦P ke µæ ¡A ºØ ¨Ó ºØ ¥h ³Ì
È ±o ke µæ ·Ó ®É ¸` ¨Ó ³ø ¾É ¡CLia ¦ì ke ®É ¸` ·Ó ¥X ª© lia ±M ¥Z
ke St. Louis, Missouri¡C
(¤@ ) Ngie ¡] ¡H ÃÆ ¡^ µæ ¡] Ó¦ »U ¡A ¬K µâ ¡^
¬K ¤À ¤@ ¨ì ¡A ngai ´N ¶} ©l ½ ¤g ¾ã ²z µæ ¶é ·Ç ³Æ ºØ
§N §@ ª« ¡A¦î St. Louis¡A ¤@ ¯ë ¥Õ µæ Ãþ ¤£ ºÞ he ¥] ¤ß ¥Õ ¡B
¤p ¥Õ µæ ¡B ¤Ó µæ ¡] ©h ¸y µæ ¡^¡B «C ¥ú ¥Õ Ãø ºØ ¡A¦] ¬° tshin
§Ö ¼ö °_ ¨Ó ¡A tshin §Ö ¶} ªá ¦Ñ the¡A ¦ä ¤S ¦h ¡C ²Ó ªà µæ kha
mo ¦ä ¡A ¤£ ¹L ¤j tshin ºC¡CºØ µæ ÀY »ò ¸ Ë tshin ·| ¤j¡A ºØ
mo µæ ÀY ¦n ¹ ¡AºØ ¨Ó ºØ ¥h ³Ì ªñ ºØ ngie µæ lau ²ü Äõ ¨§ thin-thin ¡C
ºØ ¤l ¦b ©Ò ¦³ ke ¦³ ½æ ªF ¤è ¹ ª« ke ©± ¥þ ¶R ±o ¨ì ¡C
¤é ¥» ¤H Á¿ °µ ¡m ¬K µâ ¡n ¡A ºÖ ¨Ð ¸Ü lau ¶V «n ¸Ü on-to ¡] ¥s
°µ ¡^ tan-o¡C ¥Î ¶l «K ¨Ó ¶R »ò mo °Ý ÃD ¡A he ¦³ ¶R ªF ¤è ºØ ¤l
ke ¤½ ¥q ¥þ ¦³ ¡C ¦V ¦U ¤½ ¥q ¶R ¤£ ¦P ke ¸Õ ¬Ý ¡A ¬Ý nai ºØ ³Ì ¦n
¡C ¦³ °Â ºØ ¤l kha ¦ µo ¡A ¦³ °Â kha ºC ¡A ¦³ °Â kha Åå ¼ö ¦³ °Â
kha Åå §N ¡C ¸Õ ´X ºØ ¥H «á ¡A ¿ï ³Ì ¾A ¦X ·í ¦a ®ð Ô ke ¨Ó ºØ ¡A
¥H «á ¦Û ®a ¯d ºØ ¡C
ºØ ¤l ´¶ ³q ª½ ±µ ¼» ¨ì µæ ¶é ¥h ¡A ªø ¤j ¥H «á m ¦n kui
ÂO ©Þ °_ ¨Ó ¡A ®º ¥D ªK ¥H «á ¡A ®Ç ªK ·| ¤j °_ ¨Ó ¡A ¶V ®º ¶V
¤j ÂO ¡C ¤£ ¹L ¤Ñ ®ð ¤@ ¼ö °_ ¨Ó ¡A ²ô ·| ©Þ °ª °_ ¨Ó ¡A ¸ ¤ù ¶V
¨Ó ¶V ¤Ö ¡A °¨ ¤W ·| ¶} ªá ¡A ²ô ¸ ÅÜ ¦Ñ ¡A ¹ m ±o ¡C ªá ¬\ ¤F
¥H «á ¡A ºØ ¤l ¯d ¤U ¨Ó ¡A ¬î ¤Ñ ©Î ©ú ¦~ ¤S ¥i ºØ ¡C
«È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§
1¡^®ç ¶é ¿¤ ªø ¸É ¿ï §f ¨q ½¬ ·í ¿ï ¡A ·s ¦Ë ¿¤ ¥Á ¶i ÄÒ ´£ ¦W ªL
¥ú µØ Äv ¿ï ¿¤ ªø ¡C
2¡^·s ¦Ë ¥_ ®H ¦¨ ¥ß ª÷ ¼s ºÖ ¤å ±Ð °ò ª÷ ·| ¡A ¥Ø ¼Ð «Y ·R «P ¶i
±Ú ¸s ¿Ä ¦X ¡A ¶m ¤g »{ ¦P ¡A « µø ¥j ÂÝ ¡A ¦P ±À °Ê ¥_ ®H ªÀ °Ï
¬¡ °Ê ¡C ¦n ®ø ®§ ¡C
3¡^ ] ®ß ÀY «Î ¶m ¥X ª© ¡m ÀY «Î ¶m »x ¡n ¡A ¥i ¦V ¶m ¤½ ©Ò °Q ¡C
4¡^¥x ÆW ²Ä ¤@ ¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq ªº ¹Î Åé ¡m µw ÀV ºZ ¬y µ
¼Ö ¸s ¡n ¦¨ ¥ß ¡A ¥Î ·s ªº ²{ ¥N µ ¼Ö ¥Î «È ®a ¸Ü ¨Ó ªí ¹F ²{ ¥N
¤H ªº ¥@ ¬É ¡C ¤w ¸g ¦³ ¡m °O ±o ¤¶ ¦~ ´H ¤Ñ ¡n ±M ¿è ¥X ª© ¡C ¤S
¤@ ¦n ®ø ®§ ¡C
5¡^¤» °ï ¤å ±Ð °ò ª÷ ·| ¶} ©l ·Ç ³Æ ±q ·s × ©w ¡m ¤» °ï «È ®a ¶m
¤g »x ¡n ¡A ·Ç ³Æ 2000¦~ ¥X ª© ¡C ½Ð ´Á «Ý ¡C
6¡^¥x ¥_ ¥« ¥x ÆW «È ®a ¤½ ¦@ ¨Æ °È ¨ó ·| ¥X ª© ¡m «È ®a ¥Á «U ¤å
¤Æ ¡n ¡A ¥Ñ ·R µØ ¥X ª© ªÀ µo ¦æ ¡C
7¡^¡m «È ®a ¬ã ¨s ¤u §@ ·| ¡n ³Ì ªñ ¦¨ ¥ß ¡A ¥Ñ ®} ¥¿ ¥ú ¡B ù »F
ÀA ¡B Áé ºa ´I µ¥ ±Ð ±Â µo °_ ¡C ¡C
8¡^ ²Ä ¤T Â\ ¥þ ¬ü ¥x ÆW «È ®a·| ¦b ¤µ ¦~ ¤C ¤ë 25-28 tu
DALLAS Á| ¿ì ¡A ½Ð ¤j ®a ·Ç ³Æ °Ñ ¥[ ¡C ¥H «á ·| ¹L ³q ª¾ ¤j
®a ¡C DALLAS kai «È ®a ·| «D ±` ·Ù ²r ·Ç ³Æ ¡C
9¡^ «n ¥[ ¦{ ¥X ª© ¡m «È ®a ² °T ¡^ ¡A ¤º ®e «D ±` Â× ´I ¡C ¥Ñ ±ç
¬F ¦N¡A ®} ·s §» ¥D ½s¡C À³ ¬° ¥þ °ê ©Ê KAI ¥Z ª« ¡C²Ä ¤G ´Á ·Ç
³Æ ¥| ¤ë ¤@ ¤é ¥X ª© ¡A ½Ð ¦U ·| °e ¸ê ®Æ ¥h ¡C P.O. BOX 91771
,CITY OF INDUSTREY ,CA 91715, TEL: 818-237-1639
¡m ¡m ¥x ÆW «È ®a ®ø ®§ ±q ¡m «È ®a Âø »x ¡n Âà ¨Ó ¡A ³o Âø »x ¤@
¦~ $95¡A ªÅ ¹B¡C «Y ·Q q ¡A ½Ð ±H ¿ú ¥h
P.O. BOX 22,CHESTERFIELD , MO 63006 ( PAID TO DR. J.Y. CHU) Âà ¡n ¡n
½Ð Ū ¡B ½Ð ½Æ ¦L ¡B ½Ð Âà ¸ü ¡B ½Ð ¶Ç ¨ä ¥L ¤H ¬Ý ¡B ½Ð ¨Ó ½Z ¡B
½Ð «Å ¶Ç ¡B ½Ð ¤ä «ù
½Ð ¨Ó ½Z
¡m «È ¥x »y ±M ¥Z ¡n Åw ªï ¤j ®a ¨Ó ½Z ¡A ¤£ ½× ¥Î ©` ºØ
KAI ¤å Åé ¥þ °µ ±o ¡C LIA ´Á ¯S §O ¥Î ¦U ºØ ¤£ ¦P KE ¤å Åé ¨Ó ¼g ¡C
¤£ ºÞ ©` ºØ ¥þ °µ ±o ¡C ª` µ ¤è ªk ½Ð ¼Ð ©ú ¥Î ©` ºØ ¤è ªk ¡C½Ð ºÉ
¶q ¦Û ®a ¥´ ¦r ¡A NGAI ¥Î KE º~ ¦r WORDPROCESSOR ¡] Âù ¾ô ¡^ MO
¤@ ©w ¾A ¦X ¤j ®a KE ¤è ªk ¡C NGAI ¹ï ¹q ¸£ ø ª¾ ¡A MA ½Ð ±H ¹q ¸£
DISK ¨Ó ¸Õ ¬Ý ¬Ý ¡C ½Ð ±H ¨Ó ¡R NATPA, P.O. BOX 22 ,
CHESTERFIELD, MO 63006
¡m µL ¥² n ¸g ¹L ¦P ·N ¡A ½Ð ½Æ ¦L, ½Ð °e ¤À ªB
¤Í ¶m ¿Ë ¡A ¤× ¨ä §Æ ±æ ¦U «È ®aÂø »x ¡A «È ®a ªÀ
¹Î ¦P ¤j ±M «È ®a ªÀ ªº ³q °T ©Î ·| »x Âà ¸ü ¡n
___________________________________________________________________
Any comment and question,please send to Albert Chu
Link to:HAKKA TAIWANESE NEWSLETTER #1 «È ¥x »y ±M ¥Z ²Ä ¤@ ´Á
Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w
Link to:TAIWANESE HAKKA ¥x ÆW «È ®a
Link to:HOTSYS-HAKSYS ¥x ¤å ¥X ª© ¨t ²Î