«È ¥x »y ±M ¥Z
HAKKA THOI-VAN-FA CHON-KHAN
¥_ ¬ü ¥x ÆW «È ®a »y ¤å °ò ª÷ /¥_ ¬ü ¥x ÆW ¤H ±Ð ±Â ¨ó ·| ¸t ¸ô ©ö ¤À ·|
NATAP, ST. LOUIS CHAPTER, P.O. BOX 22, CHESTERFIELD MO 63006
¦P «È ®a Âø »x ¡B¥x ÆW ¤½ ½× ³ø ¡B¤Ó ¥ ¬v ®É ³ø ¦P ¨B µo ¦æ
²Ä ¤Q ¤K ´Á ¤@ ¤E ¤E ¤K ¦~ ¤» ¤ë NO.18, JUNE 1998
http://www.i1.net/~alchu/hakka/hakkaf18.htm
Link to: «È ¥x »y ±M ¥Z ¨ä ¥L ¦U ´Á
Link to:TAIWANESE HAKKA ¥x ÆW «È ®a (ENGLISH)
Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w
¥Ø ¿ý ¡R
1) «È ¥x »y ke(ªº ) ¥ý ª¾ ¥ý ı ¡R§º µ½ «C ±Ð ±Â
2) «È ®a ¸Ü ¸Ö ¡R¡m¤õª¢ÂΤ¶«Î¡n
3) ¸²µå¿}¤»ÁC»ÄÆQ¥h²B¨»¨C¯Ê¥F¯g(Åú¨§¯g)
4¡^³¯ ¥Ã ²^ ¤¶ ºq ¡R ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º
5) Pun ªü ©i Kai «H
6) ¥À »y ¶Ç »¡ ¡R Shushu ¤Î ³D (¤T »y ¹ï ·Ó ¡
7) Loi-sin lau Fi-sin
8) «È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§
«È ¥x »y ke(ªº ) ¥ý ª¾ ¥ý ı ¡R¡@§º µ½ «C ±Ð ±Â
¸ ¥x ¦t
 ¦~ ¦] ¬° tu¡] ¦î ¡A ¦b ¡^ ¡m «È ¥x »y ±M ¥Z ¡n¼g
§º ·ç ¼Ó ±Ð ±Â he¡]«Y ¡A ¬O ¡^ Âå ®v ¦n º] ¼Ë ke ¤å ³¹ ¡A ¬Ý
¨ì §º ·ç ¼Ó ±Ð ±Â ke¦Ñ §Ì §º µ½ «C ±Ð ±Â ke¦a §} ¡A ¯S §O ±H
¤@ ¥÷ pun¡] ¤À ¡A µ¹ ¡^ Ê\ ¡] ki, ¥L ¡^ ¡C ³q «H ¡B ³q ¹q ¸Ü
´X Â\ ¥H «á ¡A «e ´X ¤é ±µ ¨ì ¡A §º ±Ð ±Â ¤@ °Â ¼v ¦L ke ¸ê ®Æ
¡C §º ±Ð ±Â ±H ¨Ó ¥Î ù °¨ ¦r ¼g ke«È ®a ¥x ÆW ¸Ü ¤â ½Z ¡C¬Ý
¨ì lia ¡] ù ¡A ³o ¡^ ¥»¥| ¤Q ¤E ¦~ «e keªF ¦è ¡A §º ±Ð ±Â
¹ê ¦b he«È ¸Ü ke¥ý ª¾ ¥ý ı ¡C
¥H «e ¼g ¹L ¬ã ¨s ¥x ÆW »y ¨¥ ke¤T ¦ì Âå ®v ®É ¡A
±` ±` °Ý ¤H ª¾ ¦³ ¬ã ¨s «È ¥x »y ke«e ½ú mo¡] µL ¡^ ¡H ¬Ý ¨ì
liaÄ_ ¨© ke¤å ½Z ¡A kiak-kiak¡] ÁØ ÁØ ¡A §Ö §Ö ¡^
¼gpun¤j ®a ª¾ ¡A §º ±Ð ±Â «e ½ú ¹ï «È ¥x »y ma¡] »ò ¡A ¤]
¡^ ¦³ ¬ã ¨s ¡C He ª¾¦³ ¨ä ¥L «e ½ú ¹ï «È ¥x »y ¦³ °^ Äm ¡A ½Ð
¨Ó ³ø ¡C
§º ±Ð ±Â ·s ¦Ë ¦Ë ªF ¤H ¡A ¥x ¤j Âå ¾Ç °| 1948¦~
²¦ ·~ ¡A ¤@ ²¦ ·~ ´N tu¥Í ¤Æ ¬ì ¬ã ¨s ±Ð ¾Ç ¡A±q §U ±Ð ¶} ©l
¨ì °Æ ±Ð ±Â ¡C ¥ýtu ¬ü °ê ¬ã ¨s ¡A ¥H «á ¥h McGill ¤j ¾Ç ¥|
¦~ ¡A ¥H «á ¤@ ª½ tu British Columbia ¤j ¾Ç Âå ¾Ç °| ¾á
¥ô ±Ð ±Â ¡A¬ã ¨s ±Ð ¾Ç ¥Í ¤Æ ¾Ç ¡A 1991¦~ °h ¥ð ¡C
¥Î µ§ °O ¥» ¼g ke¤å ½Z ¥ý ¼g ¥X ù °¨ ¦r keµ ¼Ð ¡B
ª` Án½Õ ªk ¡B ¤J Án ¡B ÅÜ Án ¡B ®ü ³° µÄ lau¡] ¸ò ¡^ ¥| ¿¤
µÄ Ãö «Y µ¥ µ¥ ¡C §º ±Ð ±Â ke¤è ªk lau³Ì ªñ ¥X ª© ù °¨ ¦r
¸t ¸g ±Ð ·| ù °¨ ¦r ¡B ¥x ÆW »y ¨¥ ¾Ç ·| ke TLPA ©Î ¥Ø «e ¥x
ÆW ¶R ±o ¨ì ke«È ®a ¦r ¨å ®t mo¦h ¡C «á ¥b ³¡ ¥Î ù °¨ ¦r ¼g
ke¤K ½g ¤å ³¹ ¡A ¤ ¤Q ¦~ «á ¨Ó ¬Ý ¦@ ¼Ë ¥Í °Ê ¶Ç ¯« ¡A
lia¦ì ¥Z µn ¨ä ¤¤ ¨â ½g ¡C §º ±Ð ±Â ¤Ò ¤H tshin¡] ¾¨ ¡A¯u
¡^ ¦³ ¤~ ÃÀ ¡A ma µe ´¡ ¹Ï tu ¤å ³¹ ¤¤ ¡C
§º ±Ð ±Â ke¼Ð µ ªk lau¨ä ¥L ¼Ð µ ¨t ²Î ¦³ ¤@ ÂI
mo¦@ ¼Ë ke«Y ¥Î¡u ¡E ¡v ¨Ó ªí ¥Ü ¥X ®ð Án ¡A ©Ò ¥H ¥Î p¡D
,t¡P, k¡P ,ch¡P ¨Ó ª` £u ¡A £y ¡A £} ¡A £¢ µ¥ keµ ¡C ¨ä ¥L
¨t ²Î ¦³ ¥Î ¡u h¡v ¡] ±Ð ù ¡B TLPA¡^ma¦³ ¥Î¡u’ ¡v ¡] «È
ªk ¡B ^ «È ¦r ¨å ¡^ ¡C¦] ¬° ¹q ¸£ ¤£ ¯à ¥´ §º ±Ð ±Â ke¼Ð µ
¤è ªk ¡A ¥Î ¡u ‘¡v ¨Ó ¥N ¥Î ¡u ¡E ¡v ¡C §º ±Ð ±Â ¥Î lauµØ »y
¡] ¥_ ¨Ê ¸Ü ¡A °ê »y ¡^¦@ ¼Ë ke ¥| Án ²Å ¸¹ ª` Án ½Õ ¡C Tu °ê
»Ú ºô ¸ô ³» °ª ¦] ¬° ¶Ç m ¥X ¥h ¡A Án ½Õ »ò tshinÃø ¥´ ¥X ¡A
moª` ½Õ ¸¹¡C
§º ±Ð ±Â ¹q ¸Ü ¤¤ Á¿ ¡A Ê\ «Î ®a¥» ¨Ó he Á¿ ¥| ¿¤
µÄ ¡A¶} ©l ¥Î lia ù °¨ ¦r ¼Ð µ ªk ¨Ó ±Ð ¥Î ®ü ³° µÄ ke ¤Ò
¤H Á¿ ¥| ¿¤ ¡A ®Ä ªG tshin ¦n ¡C Tshin¥i ±¤ ¡A §º ±Ð ±Â ¥H
«á ¨ì ¥_ ¬ü ¯d ¾Ç ´N ·~ ¡A mo¦A Ä~ Äò ¬ã ¨s «È ®a ¸Ü ¡C Ê\
¤@ ª½ tu Vancouver ¼ö ¤ß °Ñ ¥[ »â ¾É ¥x ÆW ¤HªÀ °Ï ¬¡ °Ê
¡A°h ¥ð ¥H «á he ¥Ø «e Vancouver ¥x ÆW ªQ ÄÖ ·| ·| ªø ¡A
²Õ «È ®a ºq ¦X °Û ¹Î °Û «È ®a ¥Á ÁÁ ¡C ´X Â\ tu Vancouver
Á| ¿ì ¥x ÆW «È ®a ¶m ¿Ë Àµ ½Í ·| ¡A ³Ì ªñ ²Õ ¥x ÆW «È ®a ·| ¡A
¤T ¤ë ªì ¤K ¦¨ ¥ß ¡C
Lia¥» µ§ °O ¥Î ¡m P’ AK-FA¡n ¬° ¦W ¡A ¸} ¤U he§º
±Ð ±Â keì ¤å ¡A pun¤j ®a ªY ½à ¡C¬° ¤F m¡] ¤£ ¡B ø ¡^ ÃÑ
«È ®a ¸Ü ke¤H ¬Ý ±o ÃÑ ¡A ¥Î ±` ±` ¥Î ke TLPA ¼Ð µ ¡A¥[ ¤W
«U ¥Î º~ ¦r lau °V Ū ªk º~ ¦r ¨Ã ¥Î ¨Ó ¼g º~ ù Åé «È ¥x »y
¡C³v ¡] tak¡A ¨C ¡^ ¶ ²Ä ¤@ Â\ ¥X ²{ mo±` ¥Î ke¦r ¡A ¦³
¹º ©³ ½u ©Î ¼Ð µ ¡A¤è «K ¥H «á ¥X ²{ ®É ¥h ¬d ¬Ý ¡C ¦@ ¼Ë
ke¤è ªk ½ ¥X §º ±Ð ±Â ke ¥þ ¥Î ù °¨ ¦r ke ¤å ³¹ ¡C ½Ð ª` ·N
¥Î º~ ù ½ Ķ ¥Î TLPA¼Ð µ ªk ¡C
Fu-ngin-ka lau kai-ma
Ju jit-kai fu-ngin-ka vui jit-chak kai-ma. Jit chat kai-ma tak-
ngit sang jit-liap kai-lon. Lon ch'in t'ai liap, mai ch'in ho ka.
Ju jit-ngit li-chak fu-ngin-ka sim-kon-tu siong, "Ei! Tak-ngit
he pun ki shit liong-p'oi loi kong, ki t'in-ch'ok voi sang liong liap lon."
Ts kai ngit hi-shi, li-chak fu-ngin-ka pun kai-ma shit liong-
p'oi. Heu-loi kai-ma pun-pun ju-he sang jit-liap lon t'in-t'in.
Mo kit-kiu sa pien to m voi sang pan-liap lon t'et-hi, kai-ma
chung-he ch'iam-ch'iam-e p'ui hi loi t'in-t'in.
°ü ¤H ®a lau Âû À¨
¦³ ¤@ kai¡] Ó ¡B ¦ì ¡^ °ü ¤H ®a Áý ¤@ °¦ Âû À¨ ¡A
¤@ °¦ Âû À¨ ³v ¡] tak¡A ¨C ¡^ ¤é ¥Í ¤@ ²É Âû §Z ¡C §Z tshin
¡] ¯u ¡A¾¨ ¡^ ¤j ²É ¡A ½æ tshin¦n »ù ¡C
¦³ ¤@ ¤é li¡] lia¡A ³o ¡^ chak¡] Ó¡A °¦ ¡A¦ì
¡^ °ü ¤H ®a ¤ß ¨x ¨{ ·Q ¡u Ei! tak¤é he¡] «Y ¡A ¬O ¡^ pun¡]
¤À ¡A µ¹ ¡^ Ê\ ¹ ¨â ¿ ¨Ó Á¿ ¡A ©w µÛ ¡] ¤@ ©w ¡^ ·| ¥Í ¨â ²É
§Z ¡C¡v
¦Û ¸Ó ¤é °_ ©l ¡A li-chak °ü ¤H ®a pun Âû À¨ ¹ ¨â
¿ ¡C «á ¨Ó Âû À¨ ¥» ¥» µS he¥Í ¤@ ²É §Z thin-thin ¡] ¦Ó ¤w
¡^ ¡C
Mo¡] µL ¡A ¨S ¡^ ´X ¤[ ÅÜ ¨ì m ¡] ¤£ ¡^ ·| ¥Í ¥b ²É
§Z thet-hi ¡] ¤F ¡^ ¡A Âû À¨ Á` «Y º¥ º¥ -eªÎ °_ ¨Ó thin-
thin¡C
Fu-li lau vu-a-e
T'eu-pai t'eu-pai, ju jit-ngit vu-a-e choi k'iam jit-te ngiuk,
pun fu-li k'on-to.
Fu-li kong " Ai-tzai! Han chiang kai tiau-e leh! Ngi ts he
ch'ion-she-kai t'i jit chiang, ngai siong ngi kai shang ja t'ing-
ch'ok ch'in ho. Ch'iang ngi ch'ong-ko-e pun ngai t'ang ho mo leh"
Li-chak ngong a-e t'iong to ch'in fon-hi, ts siong oi ch'ong
ko-e pun fu-li t'ang. Choi pak-k'oi loi, kai-te ngiuk sa tet ha hi
fu-li chiong kai-te ngiuk k'iam to loi, ts tzeu t'et hi.
ª° ¯W lau ¯Q ¾~ e
ÀY Â\ ÀY Â\ ¡A ¦³ ¤@ ¤é ¯Q ¾~-e ¼L ¹X ¤@ te¡] ¶ô
¡^ ¦× ¡A punª° ¯W ¬Ý ¨ì ¡C
ª° ¯W Á¿ ¡u Ai-chai! «Ü ¡] han¡^ è° ¡]
tshiang¡A ¬ü ¡^ kai¡] ªº¡A ke ¡^ ³¾-e leh! §A ´N «Y ¥þ ¥@
¬É ²Ä ¤@ è° ¡A ngai¡] §Ú ¡^ ·Q §A kaiÁn ¤] ©w µÛ tshin¦n
¡C ½Ð §A°Û ºq-e pun ngai Å¥ ¦n mo leh¡v ¡C
Li°¦ ngong¡] éw ¡A ²Â ¡^ ¾~-e thiong ¡]°ª ¿³ ¡^
¨ì ¯u Åw ³ß¡A ´N ·Q ·R °Û ºq-e pun ª° ¯W Å¥ ¡C ¼L pak¡]é
¡A ¥´ ¡^ ¶} ¨Ó ¡A ¸Ó te¦× sa¡] «o ¡^ tet¡] ±¼ ¡^ ¤U ¥h ¡A
ª° ¯W ±N ¸Ó te¦× ¡A ¹X ¨ì ¨Ó ¡A´N ¨« thet-hi¡C
______________________________________________
¦@ ·N «ä keº~ ¦r lauù °¨ ¦r ±` ´« ¨Ó ´« ¥h ¥Î ¡A ¹³ ¡m
tshin¡A ¾¨ ¡A ¯u¡n ¡A ¡m he ¡A «Y ¡A ¬O¡n ±` ´« ¥Î ¡C
Li ©Î lia »ò ¦P ·N¡C ¦³ °Â ¡m µê ¦r ¡n º~ ¦r mo¦r ¡A ¥[ ¤W
¥h «È ®a ¸Ü Ū °_ ¨Ó kha¡] ¸û ¡^ ¶¶ ¡C ¹³ ³» °ª ke ¡m o,
leh¡n µ¥ µ¥ ¡C
§ù¼ïªÚ®ækai«È ®a ¸Ü ¸Ö ¡R¡m¤õª¢ÂΤ¶*«Î¡n
ºK¦Û¡m«C»ñÄõªi¡n
¤Ñ§L°¤U¤jx¶¤
°{¹q¡B¦Ê¹p¥´À»¦a´ß®É¡A
¤õª¢ÂΰڡI¡I
§A¤¶«Î¦b¨º¦ì¡H
¸¨¤ô¸¨¹L
·¤]Âà¦V
¤éÀY¸¨¤s¤F¡C
§A´N¶}©lÂI°_§A¤¶¿O¿O¨Ó
¤ñÔ©¤¶*¨¤V*¥d°ª¤S¥d°ª
¤ñ¥ÝÑL¤¶¤j¾ð¥d°ª¤S¥d°ª
°{°{Ã{Ã{¡C
§A¡Aª¾»ò¡H
¤ð¤@©w§A¤¶¯ó«Î¥J
¤w¸gÍq*¤Ñx¥´À»¨ìµL§ÎµL¸ñ¤]*ø´±«z©O¡C
µù¡G* ¤¶¡Gªº * Ô©¡G§Ú *¨¤V¡G¨°ª *Íq¡G³Q
*ø´±«z¡G¬O¤£¬O¡H¡]ºÃ°Ýµü¡^€€€€€„
¸²µå¿}¤»ÁC»ÄÆQ¥h²B¨»¨C¯Ê¥F¯g(Åú¨§¯g)
ªô ¯u Âå ®v ¡@¡@
¸²µå¿}¤»ÁC»ÄÆQ¥h²B¨»¨C¡]¤@°¦¦r¡A=»Ã¯À¡A^¤å=enzyme
G6PD¯Ê¥F¯g¡A´¶³q¤j®aÁ¿¡mÅú¨§¯g¡n¡C²³æÁ¿he¡]«Y¡B¬O¡¦¡^¬õ¦å²y
·R¾alia¡]³o¡Aù¡^G6PD¨Óºû«ù¡A¦]¬°lia»Ã¯À¯Ê¥F¡A±wªÌke
¡]ªº¡^¬õ¦å²y®e©öµo¥Í·»¦å²{¶H¡CLia»Ã¯À¯Ê¥F¯g¬O¤@ºØ¾¨±`¨£ke¥ý¤Ñ
¯e¯f¡A¨k©Ê±o¯f²v¤ñ¤k©Ê°ª¡A·Ó¨äÁ{§É¯gª¬¥i¤À¦¨¤U¦C¤T¤jÃþ¡G1¡^·s
¥Í¨à¶À¯n 2¡^¹°ÂÃĪ«¡B¥ÍÅú¨§¡B±µÄ²¤@°Â¤Æ¾Ç«~©Î¥ý ¦³·P¬V©Ê ke¯f
¤Þ°_ke«æ©Ê·»¦å©Ê³h¦å 3¡^ ¦³°Âkha¡] ¸û ¡^ÄY««¬·|¦³ºC©Ê¥ý¤Ñ·»
¦å©Ê³h¦å¡C
LiaºØ¯fhe·|¿ò¶Çke¡Alau¡]¸ò¡^¦å¤Í¯g©Î¦âª¼¦@¼Ë¡Ahe©Ê³s¿ò
¶Ç¡CLiaºØ»Ã¯Àke°ò¦]tu¡]¦b ¡A¦î¡^X¬V¦âÅé¤W¡C¨k©Ê¬V¦âÅéhe
XY¡A¤k©Êhe XX¡A¨k©Ê¥u¦³¤@°¦X¡A©Ò¥Htu X¬V¦âÅéke G6PD°ò¦]¤@¥X
°ÝÃD¡A ´N®e©ö±o¯f¡C¤k©Ê¦³¨â°¦ X¡A he¤@°¦¥X °ÝÃD¡A ¤k©Êmo¡]µL ¡Bø
¡^ ¤@©w·|±o¯f ¡A ¦]¬°ÁÙ¦³¤@°¦X¥i¯à¦³¦nke°ò¦]¡CLiaºØ¯f·Rª`·N¡A¥u
n³B²z§´·í¡A¤j³¡¤Àm¡]¤£¡^·|¤Þ°_´¼¯à©Î¨Å髤è±keµo®i©Î¦³´Ý»Ù
¡C«È®a±Ú¸s±o¨ìÅú¨§¯gke¤ñ¨Òhe¥xÆW¦U±Ú¸s¤¤³Ì°ªke¡C
Ngai¡] §Ú ¡^ ´M ¨ì ke Âå ¾Ç ¸ê ®Æ ¤¤ ¡A¤j ³¡ ¤À ÃÒ ¹ê liaÁ¿ ªk ¡C
1987¦~ ¥x ÆW ke¤¤ µØ Âå ¾Ç Âø »x¡] ¨÷ 40¡A443-50¶) ¦³ ¤@ ½g ºa ¥Á Á` Âå
°|ke½Õ ¬d ³ø ¾É ¡C Tuºa Á` ¥X ¥Í 1639ke²Ó ¤H e¡A´ú Ê\ °Â ¦å ¤¤ ke G6PD ¶q
¡A ¤S ¥h ¬d ªü ¥À¡] mei¡^keÄy ³e¡Cªü ¥À he«È ®a ¤H ¡A¤ñ ªü ¥À he«D «È ®a
¤H¤£ ½× lai-e¡] ¨k «Ä ¡^ ©f-e¡A G6PD ¯Ê ¥F ¤ñ ²v °ª ¥X ¾¨ ¦h ¡C ¨k
©Ê¥u¦³¤@°¦X ¬V ¦â Åé ¡A lia X¬V ¦â Åé ©w µÛ ¨Ó ¦Û ªü ¥À ¡C
¸} ¤U keªí¤@ ¥i ¥H ¬Ý ¥X ¨Ó ¡A«È ®a ¤HG6PD¯Ê ¥F ¯g ¹ê ¦b °ª ¾¨ ¦h
¥X ¨Ó ¡Cªí ¤¤ Á¿ keµØ «n «ü ¨Ó ¦Û ºÖ «Ø ¡B¼s ªF ¡B¼s ¦è ¡B®ü «n ¡B¶Q ¦{ ¡B
¶³ «n ¦U ¦a °£ ¤F «È ®a lauºÖ ¦Ñ ¤H ¥~ ke©Ò ¿× º~ ¤H ¡A¤Ö ¼Æ ¥Á ±Ú mo¦C ¤J
¡C«È ®a ©Î ºÖ ¦Ñ ¤H ¥Î Á¿ ¥À »y ¨Ó »{ ©w ¡A¤£ ½× ¬Ù Äy ¡CºÖ ¦Ñ ¤H ¤¤¤@ ¤p
³¡¤À ¨Ó ¦Û ®ý ¦¿ ¡C¨ä ¥L ¤H heÁ¿ µØ ¥_¡BµØ ¤¤ ¡BªF ¥_ ¤H ¡C¤Ö ¼Æ ±Ú ¸s ke»X
¥j ¤H ¡B¦è Âà ¤H ¡B·s æ ¤H ¤H ¼Æ ¤Ö mo¦C ¤J ²Î p ¡C
ªí ¤@ ¡R ¥x ÆW ¦U ºØ ¤H G6PD ¯Ê ¥F ¤ñ ²v ¡] ¯Ê ¥F ¤H ¼Æ / Á`
¤H ¼Æ ¡F ¯Ê ¥F ¦Ê ¤À ¤ñ ¡^
ªü ¥À Äy ³e §O Lai-e ¡] ¨k ¡^ ©f-e ¡] ¤k ¡^
------------------------------------------------------------------------------------------
«È ®a ¤H 16/256; 10.3% 4/130; 3.1%
ºÖ ¦Ñ ¤H 24/963; 2.5%* 6/856; 0.7%
µØ «n ¤H 6/ 150; 4.0%* 1/141: 0.7%
¡]½Ð ¬Ý ¤W ¬q µØ «n ¤H ke ©w ¸q ¡^
¨ä ¥L ¤H 1/370; 0.3% 1/288; 0.7%
¡]½Ð ¬Ý ¤W ¬q ¨ä ¥L ¤H ke ©w ¸q¡^
------------------------------------------------------------------------------------------
¡] * ²Î p ¤W ¡AºÖ ¦Ñ ¤H lauµØ «n ¤H mo®t §O¡A¤£ ¹L ºÖ ¦Ñ ¤H ¡BµØ «n ¤H ¤ñ
¨ä ¥L ¤H ¦h ¾¨ ¦h ¤ñ «È ®a ¤H ¤Ö ¡^
«È ®a ¤H G6PD ke ¯Ê ¥F ¯g ¹ê ¦b kha¦h ¡C ¨ä ¥L ke¬ã ¨s ma¦³ ¦@
¼Ëkeµ² ½× ¡CTu¤¤ °ê ¼s ªF ¤H ma¾¨ ¦h ¡Am-¹L µØ ¥_ ¤H ¾¨ ¤Ö G6PD ¯Ê ¥F ¯g ¡A
Áú °ê lau¤é ¥» ma¾¨ ¤Ö ¡CLia½g ¤å ³¹ lau¨ä ¥L ¬ã ¨s ma¦³ ¤H ´£ ¨ì ¡A«È ®a
¤H ±` ±` Á¿ he¤¤ ì ¨Ó ke¡Angiong-pan¡] ¼Ë ¯ë ¡B ¬° ¦ó ¡^·| lauµØ ¥_ ¤H
®t an¡] ¨º »ò ¡^ ¦h ¡A lauµØ «n ¤H kha¦@ ¼Ë no ¡H Lia¥H «á ¥¿ ¹L ¨Ó °Q ½× ¡C
He¦³ lia G6PD ¯Ê ¥F ¯g ¡A·R ngiong-pan ¨Ó ¹w §« ³» °ª ´£ ¨ì ke°Ý ÃD ¡A¥H
«á ma¹L ¨Ó ¼g ¡Cµ´ ¤j ¦h ¼Æ ke¤H mo mak-ke¤j °Ý ÃD ¡C·R Á× §K ¤@ °Â ÃÄ ¤@ °Â
¤Æ ¾Ç «~ ¡A m-¦n ¹ ¥Í Åú ¨§ ¡C
¡@¡@¡@ ³¯ ¥Ã ²^ ¤¶ ºq ¡R ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º
¡@¡@¡@¡@
ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¡@¨â¾«¥øµ¥¶}©lÔóµg¨{¡@¡¬Ý»ò¤HÀY¸£¦n¡@¸}Áu¥d²Ê¡@¡@
ÔóµgÔó¨{! «U! °ª¯Å¥´¼L¹ª
ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¨â¾«§¤µ¥ºÉ¶qÔóµg¨{¬Ý»ò¤H¥ý§ë°¡@¡@³n¸}Á|¤â¡@
ÔóµgÔó¨{¡@C!¦º¤]¤£»{¿é¡@ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¡@¤Ñ«n¦a¥_®±ÀY¥´¦Ñªê
¬Ý»ò¤H°s¶q¦n¡@¡@Áx¤j´±½ä ÔóµgÔó¨{¡@«z!ªü±C®³¨Ó½ä
ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¡@¨â¾«Ë¤UÁÙ·RÔóµg¨{Á¿¨ì«e¥@¡@
§A«Y§õ¥Õ§Ú´N«YªF©YĬ¡@ÔóµgÔó¨{¡@ ½M¡H¸}ÀY®³¨ÓµN
ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¡@¨â¾«¨ì¦ºÁÙ·|Ôóµg¨{
ÀF¤ý±«e¡@ÁÙ·Q°½¬Ý¦º¤`ï¡@ÀF¤ý¤U¥O¡@¡@¾¼¡I¡@¥Ã¥@µ²Þ¤³
ÂûÓj¥P½ä¨ì¿±·¬º¡@¡@¤@±ø¿ß¥J¡@¤@°¦¤j¦Ñ¹«
§A¤£Ãѧڧr¡I¡@¹É! ¹É!¡@§A¹ê¦b«Ü¤g¡@§A«Y®»¨ì§Ú
«u! µ¹§A¨F¦è¦Ì¶i¸É
Pun ªü ©i Kai «H ¡@
¸ ¥x ¦t¡]¥ÎTLPA¼g ®ü ³° «È ®a ¥x ÆW ¸Ü)
Mama:
¤W Â\ «H ¼g ngai¡] §Ú ¡B §^ ¡^ tu¡] ¦î ¡B ¦b ¡^ ¹q ¸£ °ê »Ú
ºô ¸ô ³» °ª ¬Ý ¨ì ·s ®H°ê ¤p ¦Ê ¦~ ®Õ ¼y kai¡] ªº ¡B ¤¶ ¡^ ®ø ®§¡C
¦³ Á¿ ¨ì En¡] §Ú Ì ¡^ «Î ®a lau¡] ¸ò ¡^ ·s ®H °ê ¤p tshin¡]¯u ¡B
¾¨ ¡^ ²` kai ½t¥÷ ¡C
¤W ¤@ ´Á kai«È ®a Âø »x ¦³ µn ·s ®H °ê ¤p ¤@ ¦Ê ¦~ ®Õ ¼y
kai¤å ³¹ ¡C Ngai·Q ±z ¦³ ¬Ý ¨ì ¡C ¬Ý ¨Ó tshin¾x ¼ö ¡A Á¿ ¦³ ¤d ¹L
kai ®Õ ¤Í Âà ¥h ¼y ¯¬ ¡A¬ü °ê ma¡] »ò ¡B ¤] ¡^ ¦³ ¤H Âà ¥h ¡CAn¡]
¨º »ò ¡^ ¾x ¼ö ke¦Ê ¦~ ®Õ ¼y mo¾÷ ·| Âà ¥h °Ñ ¥[ ¹ê ¦b ta-song¡]¥i
±¤¡^ ¡C ¥h ¬Ý ¸Ó ½g ¤å ³¹ ´N ª¾ ¼y ¯¬ ¨ì tshin¾x ¼ö ¡C
An ¦h ¦~ moÂà ·s ®H ¥h ¡A ·í µM ma mo ¥h ¬Ý ·s ®H °ê ¤p ¡C
¥~ ªí ¬Ý °_ ¨Ó ·Q À³ ·ílau ¡] ¸ò ¡^ ÀY Â\ ÅÜ tshin¦h ¡A ·s kai ±Ð «Ç
¡A ·s kai§ °ó ¡A ·s kai¹B °Ê ³õ ¡A ngai°Â Ū ®Ñ ®É kai«Ø ¿v ©È mo
chun¡] ³Ñ ¡^ ¥b Ó le¡C
Ngai ³Ì §Æ ±æ kai he¡] ¬O ¡B «Y ¡^ ºë ¯« mo ÅÜ ¡A ¥ý ¥Í Ãö
¤ß ¾Ç ¥Í kaiºë ¯« moÅÜ ¡C Ngai±q ²Ó Å¥ ¤H Á¿ ¡A ¤é ¥» ®É ¥N kai¥ý
¥Í ¼Ë ¯ë Ãö ¤ß ¾Ç ¥Í ¡C Lia¡] ù ¡B ³o ¡^ ºØ ºë ¯« ¶Ç ¨ì ngai°Â ©j ©f
Ū ®Ñ kai®É ¸` ÁÙ «O ¦s ¨ì «D ±` ¦n ¡C
±Ð ngai kai´¿ ¥ý ¥Í ¡A ±q ¤@ ¦~ ¥Í ±Ð ¨ì ¤» ¦~ ¡C ±Ð ¥ §Ì
kai¶À ¥ý ¥Í ma¦@ ¼Ë ±Ð ¤» ¦~ ¡C ¨ä ¥L ±Ð ¸} ¤U kai¦Ñ §Ì ¦Ñ ©f ke¥ý
¥Í ma ¦@ ¼Ë ±` ±` lau ngai °Â ¸É ²ß ±Ð °V ¡C ¦n ±o ¦³ ¤p ¾Ç kai¦n °ò
¦ ¡A ¶¶ §Q ¤W ¤¤ ¾Ç ¤j ¾Ç ¡C Ngai °Â ©j ©f heÂà ·s ®H Âí ¥h ¡A ©w µÛ
·| ¥h «ô ³X ÀY Â\ kai¥ý ¥Í ¡C ¹³ ngai kai²Ó ¤H lia·v ¡A ©` ¦³
liaºØ ¤ß ¡A Ê\ °Â ¤p ¾Ç ¥ý ¥Í ¦ ¦ ´N m¡] ø ¡B ¤£ ¡^ °O ±o lo¡C
¯¬ ±z ³v¤é §Ö ¼Ö ¡A ¨ Åé ±d °· ¡C
ªø ¨k ·q¤W
¤T ¤å ¹ï ·Ó ¥Z HOLO/HAKKA/HUA TUI-CHIAU KHAN
Loonng ©ó Revolution ªO¥Î Holo¡B µØ ¤å ©Òµoªí ¡A ¸ ¥x ¦t¥[ Hakka ¤W ¥h
¦³ ¤H ¨Ó «H Á¿ ¬Ý m-ÃÑ ¥[ ù °¨ ¦r ke«È ¥x ¤å ¡A ¦³ ºÖ ¦Ñ ¤H ¨Ó «H ·R
¾Ç «È ¥x ¤å ¡C ¤@ ª½ ·Q µn ¤T ¤å ¹ï ·Ó ke¤å ³¹ ¡A tu INTERNET ¬Ý ¨ì
Loonngµo ªí ke¤å ³¹ ¡A ¥[ ¤W «È ¥x ¤å ¡A ¥ý ¥Î ±Ð ·| ¸t ¸g ù °¨ ¦r ¨Ó ¼g
Lomasu:«È ¥x ¤å ¡A »ò ¹L ¥Î TLPAù °¨ ¦r ¨Ó ¼g º~ ù Åé «È ¥x ¤å ¡C
Loonng¥ý ¥Í Áö µM heºÖ ¦Ñ ¤H ¡A Ê\ ma·| ¼g ·| Á¿ «È ¥x »y ¡C
Bugi thoansoat/Mu-ngi chhon-sot ¡m Shushukap/lau choa/sa¡n(4)
¥À »y ¶Ç »¡ ¡R Shushu ¤Î ³D
** Thou-khe-touh chiong tu-a hiaN ho e kun-chui an khang lai to
lohkhi, chit e sichun, choakhang lai thoan-lai 1 siaN kio
siaN, lu lai lukin,
*t-k-t±Nèè¿N¦nªººu¤ô±q§|¸ÌˤU¥h³oÓ®ÉÔ,³D§|¸Ì¶Ç¨Ó¤@Án¥sÁn,¶V¨Ó¶Vªñ
*Thou-khe-touh chiong chang seu ho ke kun-sui tui khung to ha hi, tu lia
su:-chie, sa-khung chhon loi yit sang chiu sang, yet loi yet khiun,
*t-k-t±N¥¿¿N¦nkeºu¤ô¹ï§|ˤU¥h ¡A tu lia®É¸`,³D§|¶Ç¨Ó¤@Án¥sÁn,¶V¨Ó¶Vªñ
**lu lai lu oa, 1 chiah pah-pou-choa, Tampia ,so chhut lai Thou-khe-touh
e bin-thau-cheng. "Li.... Li ui..sia..mih ..annn..ne tui
Goa?"
* ¶V¨Ó¶V¾aªñ,¤@°¦¦Ê¨B³D,Tampia,·È¥X¨Ót-k-tªº ±«e"§A....§A¬°..¤°...
»ò...³o¼Ë...¹ï§Ú?"
* yet loi yet khiun, 1 thiau pak-phu-sa, Tampia, liu chhut loi Thou-
khe-touh ke mian chhien. "Ngi.... Ngi cho..mak.ke..annn..ngiong
tui ngai?"
* ¶V¨Ó¶Vªñ,¤@±ø¦Ê¨B³D,Tampia,·È¥X¨Ót-k-t ke ±«e "§A....§A°µ
..mak..ke...annn..ngion...¹ïngai?"
** "Li koh kaN mng Goa, Goa si shushu e laupe!" "Kamkong Goa bo
chukeh kap Lin chabou kiaN chohoe?"
*"§AÁÙ´±°Ý§Ú,§Ú¬Oshushuªº¦Ñª¨" "Ãø¹D§Ú¨S¸ê®æ©M§A¤k¨à¦b¤@°_?"
*"Ngi ham kam mun ngai, ngai he Shushu ke a-pa!" " An-ngion
ngai chiu mo chu:-kiet lau ngia moi-e khiung-ha he mo?"
*"§AÁÙ´±°Ý§Ú, ngai he Shushu ke ªüª¨" "An-ngion ngai ´N
mo¸ê®ælau§A©f-e¦@ ¤Uhe mo ?"
** "Li cho choa m jinhun soah lai hoan lang tai, che Li kong e chhut
chhui?" "Gun si chin sim siong ai, Long si Li lai phohoai!"
*"§A§@³D¤£»{¥÷,«o¨Ó¦¨¤HºA,³o§AÁ¿±o¥X¼L?"
"§Ú̬O¯u¤ß¬Û·R,³£¬O§A¨Ó¯}Ãa!"
* "Ngi cho sa mo ngin-fun sa loi cho ngin thai, lia ngi kong te chhut
choi?" "Ngai-teu he chin sim siong oi, chhoan he ngi loi
pho-fai!"
* "§A§@³Dmo»{¥÷,sa¨Ó§@¤HºA,lia§AÁ¿±o¥X¼L?" "ngai°Â
he¯u¤ß¬Û·R,¥þ he§A¨Ó¯}Ãa!"
**"Kamkong Li sou phohoai e Li kaki tioh long bo khoaN-kiN?"
"Sou-i Li beh toatchhu Goa e seNmia?"
* "Ãø¹D»¡§A©Ò¯}Ãaªº§A¦Û¤v´N³£¨S¬Ý¨£?" "©Ò¥H§An¹Ü¨ú§Úªº¥Í©R?"
*"Ngi so pho-fai ke ngi chhu:-ka chin-kin chiu mo khon-to he mo?"
"So-yi ngi oi chhu: ngai?"
* "§A©Ò¯}Ãake§A¦Û®a¯u ¸g ´Nmo¬Ý¨ì ?" "©Ò¥H§An·I ngai?"
** "Kamkong cho 1 e lang bo koan-li anne cho?" "Hah! hah! hah!
Lin lang koh u siamih mkaN cho!"
* "Ãø¹D»¡§@¤@Ó¤H¨SÅv¤O³o¼Ë°µ?" "«¢«¢«¢!!§A̤HÁÙ¦³¤°»ò¤£´±°µ!"
* " Cho yit chak ngin mo khien-li an-ngiong cho he mo?" "Ha! ha!
ha! ngi-teu ngin han yu mak-ke m-kam cho!"
* "§@¤@chak¤HmoÅv¤Oan-ngiong°µhe mo?" "«¢«¢«¢!!§A°Â¤HÁÙ¦³mak-ke
m-´±°µ!"
** "Li koh u siamih simgoan, Goa chin liong the Li tatseng tioh si."
"Gun cho choa e mbian Lin lang lai tongcheng!! Goa beh chiu-
chham
*"§AÁÙ¦³¤°»ò¤ßÄ@,§ÚºÉ¶q´À§A¹F¦¨´N¬O"
"§Ú§@³Dªº¤£¥Î§A̤H¨Ó¦P±¡!!§Ún¶A©G
* "Ngi han yu mak-ke sim-ngien, ngai chin liong lau ngi cho-to
chhiu he." "Ngai cho sa ke m-su: ngi ngin loi thung-chhin!!
Ngai oi chu-chu
*"§AÁÙ¦³mak-ke¤ßÄ@,ngaiºÉ¶qlau§A°µ ¨ì´Nhe" "Ngai§@³Dm-¨Ï
§A°Â¤H¨Ó¦P±¡!!ngai ·R ¶A©G
LOI- SIN lau FI-SIN
Tai Khai-si / Pien-chip
LOI-SIN:
Chui-kin Thoi-van Hak-ka-fa Chon-khan po-to Kau-
yuk-pu oi kien-ngi ISO yung sin ke Latin-sii loi sia Hak-ka-fa.
Ngai kam-kok lia-ke sii-chhintui Hak-fa m-he yit-thin he ho
ke sii-chhin. Kau-yuk-pu kong ke Latin-siihe TLPA ke Latin-
sii, lia-ha mo an-to ngin yung-ten. Lia-ha Kau-fi ke"Phak-fa-
sii", Ho-lo-fa ke "Peh-oe-ji", lau Ngien-chhu-min yung ke
Kau-fiLatin-sii, chang-he kha-to ngin yung-ten ke Latin-sii.
Yin-vi an-ngiong,lia-ha Ho-lo-ngin lau Ngien-chhu-min long
chhai kien-ngi-ten Kau-yuk-pu m-ho thi-ngi yung TLPA loi
lau ISO siin-chhin. Ngai-teu tui 1995 ngien khoi-sii ngien-kiu
ISO ke pheu-chun-fa lau Thoi-van ke ngi-ngien ke koan-he;
ngai-teu ke liau-kie he: Lia-ha ISO keISO 10646-1
(Unicode) yi-kin cho-tet yung Kau-fi ke Phak-fa-sii, mo pit-
yeu chai lau ISO thi-ngi yung TLPA. So-yi Kau-yuk-pu lia-ke
cho-fap he "to-chhii-yit-ki" ke.
To-sia ngia koan-sim lia ke mun-thi.
Tai Khai-si, Thoi-van Pheu-chun
FI-SIN:
To-chhia ngi ke loi-sin.Hakka-fa Chon-khan fan-yit
Hakka-Chhap-Chi (Magazine) ke po-to. M-he kong ngai teu
chang-sin nai chung fong-hoat kha ho. Ke po-to ma mo sia
he nai chung Lomasu:. Ngai-teu tu Chon-khan chhi-yung
(experimenting) kok chung put-tung ke yim-pheu loi sia Han-
lo ke vun-chong. Hakka-fa Chon-khan teng ko muk-chhian
tu Thoivan yu ngin yung ke 4 chung yim-pheu. Ngai teu mo
khon-to yu ngin yung loi sia vun-chong. Thai-phu-fun ke
ngin he yung loi chu-yim thin-thin. Chhion yung Lomasu: ke
si-chiet, ngai teu yung Kau-fi Lomasu: yim-vi yung ke ngin
chui to. Khi-ta ke Lomasu: yim-pheu mo-ngin yung loi sia
chhion Lomasu: ke vun-chong. An chu:-se
Yap Thoi-yi song , Hakkafa Chon-Khan Pien-chip
«È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§
¥_ ¬ü «È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ïke®ø®§
1¡^ ·s¿A¦è¥x»y¾Ç®Õ¼y¯¬¥À¿Ë¸` ¥Î¥xÆW¥À»yÆg¹|¥À¿Ë ¥Í°Ê·P¤H
·s¿A¦è¥xÆW»y¨¥¾Ç®Õ¬°¼y¯¬¥À¿Ë¸`¡A¯S§Otu¡]©ó¡^¤¤ë¤Q¤é¤W¤ÈÁ|¿ì
¤@³õºë±mke¡] ªº¡^ ¥x»yºtÁ¿¤ñÁÉ¡A°Ñ¥[ke¤H¥þ¥Î¡uNgai(§Ú)ke¥À¿Ë¡v¬°ÃD¡A
µoªítshin(³\)¦h¥Í½ì·P¤Hke¬G¨Æ¡C¥Ø«etu(¦b)ù ®æ´µ¦{¥ß¤j¾ÇŪ³Õ¤h¾Ç¦ìke
S¸Û°¶¥Î¡u®ü³°¡v«È®a¸ÜÁ¿ªü¥Àke¥Í¥¡A±o¨ì¦¨¤H²Õ²Ä¤G¦W ¡C
2¡^ «n ¥[ ¦{¥x ÆW «È ®a ·| ¿ï ¥X ·s ·| ªø ¡B °Æ ·| ªø
¥| ¤ë ¤G ¤Q ¤T ¤é ¡A «n ¥[ ¦{ «È ®a ·| ²z ¨Æ ·|
¿ï ¥X ®} ·s §» °µ ·s ·| ªø ¡A ´^ì ²» lau(¦P )ªô § §g ·í
¿ï °Æ ·| ªø ¡C «n ¥[ «È ®a ·| ¤H ¤~ ¦h ¡A ¥Ø «e ¥@ ¬É ¥x
ÆW «È®a Áp ¦X ·| ·| ªø ·¨ ¶Q ¹B ¡A °õ ¦æ ªø®} ·s §» ¡A ¥þ
¬ü «È ®a ·| ·| ªø §d ºû ¶v ¥þ ¥X ¦Û ¸Ó ·| ¡C ¤W ¥ô ·| ªø
he(¬O ) ±ç ¥¿ ¦N ¡C
¥x ÆW «È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ïke®ø®§
3¡^ ¥xÆW¤å¤Æ¸` ¤j¹i·¶³¬¡°Ê¡R
¥xÆW¤å¤Æ¸`¤j¹i·¶³¬¡°Ê¡A¤T¤ë¤Ü¤E¤é´Â±átu(¦b)¥_®H¶m·O¤Ñ®c«e¼s
³õ¡AºVÆr¥´¶}¡u¤j¹i·¶³¡vke(ªº)¤@¨t¦CÃÀ¤å¬¡°Ê¡¦¥ý¦³ªá¹ª¡B°ê¼Ö¡B»R·àlau
(¦P)¦X°Û¡u«È®a¥»¦â¡v¡A¬°¸Ó¶µ¤å¤Æ¸`¬¡°Ê±È°_°ª¼é¡C¤j¹i¤T¶m¥]¬A¥_®H¡BÄ_¤s¡B
®o¬Ü¡Atu·s¦Ë¦a°Ï¶}µo¥v¤W¦û¦³«n¦a¦ì¡A¥R¤À®i²{±Ú¸s¦X§@ke¦¨ªG¡C¤é¾Ú®É´Á
¤j¹i¦a°Ï¥ý«áµo¥Í«¸²Ð¯ª§Ü¤é¨Æ¥ó¡A½²²MµY±a²³Å§¤éĵke¡u¥_®H¨Æ¥ó¡v¡A¤j¹i¦a
°Ï·°_¶³´é¡A·s¦Ë¿¤¥ß¤å¤Æ¤¤¤ß¥Î¡u¤j¹i·¶³¡v¡A§@¬°¿ì²zlia(¦¹)Â\(¦¸)¥xÆW
¤å¤Æ¸`ke¥DÃD¡CLiaÂ\¡u¤j¹i·¶³¡v¤å¤Æ¸`¬¡°Ê¡A¥Ñ¥_®H¶m¤½©Ò©Ó¿ì¡A±q¤T¤ë¤Ü¤G
¤é°_³°Äò®i¶}¥_®H¤§¬ü¼g¥Í¡B¦ÛµM«O¨|¤§®È¡B¥jÂݨµÂ§¡B®i·~¤å¤Æ®i¡B¥j¤åª«®i¡B
µ¼ÖÅW®b¡B³³ÃÀ¬ã²ß¡B«È®a¬ü¹¬ã²ßµ¥¡A¥þ¥_®H¶m¥Î¿ì ¹Å ¦~µØ·|ke¤ß±¡§ë¤Jlia
Â\ ke¬¡°Ê¡C
4¡^ ]®ß¡uì¶m±¡¡B «È®a§¡v¨t¦C¬¡°Ê
]®ß¿¤¥xÆW¤å¤Æ¸`¡uì¶m±¡¡B«È®a§¡v¨t¦C¬¡°Ê¡A¤T¤ë¤Ü¤E¤é´Â±á¶}
Ær¡A¶©«tu(©ó)]®ß¿¤¥ß¤å¤Æ¤¤¤ß«eÁ|¦æ¡C¬¡°Êke(ªº)«ÀYÀ¸¡uÆr¹ªÅT¤Ñªï¿Ë§¡v¡A
he(¬O)§¹¥þ¿í·Ó«È®a¥j§¶i¦æke±B§¡C¬¡°Êº¥ý¥Ñ¥]¬A«È®a¤j¹ª°}¡B¤Kµ¥_ºÞ¯Z¡B
ÄU¥@¤ålau(¤Î)¾§¼Öªíºtµ¥¥Á«Uªíºt¶}¹õ¡A¥Á«Uªíºt«á¡A³Å¿¤ªø´«¤W¶Ç²ÎªA¸Ë¡u·q
¤Ñ²½¯ª¬è¥¦w¡v¡C«ÀYÀ¸ke¡uÆr¹ªÅT¤Ñªï¿Ë§¡v¡Atu(¦b)«È®a¶Ç²Î¤j¹ª°}»âÀY¤U¡A
¤¤¶¡¦³´C±C¡B¦««Clau¤Kµ°}µ¥¡A·s¦ÃM°¨«e©¹ªï¿Ë¡C¤k¤è·s®Q²½¯ª¡A¥À¸¤¡B¨û¤½
ÂIÀëÁ¿¥|¥y¡A«ô§O¤÷¥À«á¤WÃâ¡AÀHªï¿Ë¶¤¨ì¨k¤è®a¡C©è¹F«á¡A·s¦½ðÃâ¡Aµ£¤l«ôÃâ¡A
¤J¤jÆU²½¯ª¡Alau¥Ñ¥À¸¤¡B¨û¤½ÂIÀëÁ¿¥|¥y¡A¤T«ô«á¤J¬}©Ð.
5) ¤¤ì¥x¢ä¢áµØ½Ã¥x «È»y·s»DÁp¼½¡R
±q¥|¤ë¤@¤é°_¡AÆ[²³tu(¦b)¤¤ì«È®aÀW¹D¬Ý±o¨ìµØ½Ã·s»D¥x¥D¼½±i¶®
ªÚ¥X²{¼½³ø·s»D¡ALia(³o)he(¬O)¤¤ì«È®aÀW¹D¬°¤F´£¨Ñkha(¸û)¦hke(ªº)¸`¥Ø
¤º®e¡Alau(©M)µØ½Ã«È»y·s»D¦X§@keµ²ªG¡CµØ½Ã«È»y·s»D¤é«e¬ð¯}¢á¢à¢â½Õ¬d
¦Ê¤À¤§¤@ke¦¬µø²v¡Aªí¥Ü«È®aÆ[²³¹ï«È»y·s»Dke³ß·R¡CLia he°ê¤º²Ä ¤@Â\¥X
²{¤£¦P¦³½u¹qµø¦P¨BÁp¼½·s»D¡Ahe¤@¶µ³ÐÁ|¡C
6¡^ °ò¶©¥« «È®a©¾¸qÁp½Ë·|¤j·|
°ò¶©¥««È®a©¾¸qÁp½Ë·|²Ä¤T©¡²Ä¤@Â\·|û¤j·|¡A¥þ¼Æ³q¹L±ÀÁ|¹Q·½²h¬
°¥»·|²Ä¤T©¡·|ªø¡AÄ~Äò»â¾É¥»·|±À®i·|°È¡Bµo´«È®a©¾¸qºë¯«¡B±À¼s«È®a¤å¤Æ
lau(¤Î)¥[±j¤Í·|ke(¤§)·¾³q³sô¨ó½Õ¡A¦@¦P¬°ª§¨ú«È®a±Ú¸s¦a¦ìkeÅv¯q¨Ó¾Ä°«¡C
7¡^ ¥x¥_¥«¬F©²¸É§U«È®a¥ÁÁÁ¯Z
¥x¥_¥«¬F©²¹ªÀy«È®a¤å¤Æ¬¡°Ê¡A¯S§O±M´Ú¸É§U¤Q¤@Ó¥ÁÁÁ¯Z¡A°µ¬°±À¼s
¸g¶O¡C
8¡^ »{ÃÑ¥xÆW¤º®e¤£§´ ¥ß©eªL¬F«h ÀÀ§R¹wºâ
¥ß©eªL¬F«h¥|¤ë¤Q¤T¤é½è¸ß«ü°ê¤¤¡u»{ÃÑ¥xÆW¡v±Ð¬ì®ÑªÀ·|½g¹ï«È®a¤å
¤Æ´yzm(ø¡B¤£)§´·íke(ªº)¸q¥Á¼q²½«ô©t»î¡A±Ôzmo¥¿½T¡An¨D×¥¿¡A§_«h·R§R
°£°ê¥ß½sĶÀ]¤U¦~«×¤¤d¸U¤¸¹wºâ¡C±Ð¨|³¡ªøªL²M¦¿ªí¥Ü¡A¥Ñ©ó°ê¤¤¡u»{ÃÑ¥xÆW¡v
±Ð¬ì®Ñ¥Ø«eÁÙ«Y¦b¤@¦~¸Õ¥Î´Á¶¡¡A¤@ª½¨ì¤µ¦~´»°²¸Õ¥Î´Áº¡«á¡Atu(¦b)·skeª©¥»¤¤¡A
¤@©w·|°µ×¥¿¡A§Æ±æm·|¦A¤Þ°_¤£¥²nke»~¸Ñ¡CÊ\§Æ±æ¥ß©em¦n§R°£¤U¦~«×¹w ºâ¡A
°ê¥ß½sĶÀ]À]ªøÂŶ¶¼wªí¥Ü¡A·sª©¥»¤@©w·|°µ×¥¿¡C
9¡^ ¥ß©e¸µâÄõ´£»y¨¥¥µ¥ªk¯ó®×
°w¹ï«È®a»y¨¥tshin(¾¨¡B¯u)ÁØ·|·Àµ´Â_¼h¡A¸¥ß©e§Æ±æ±Ð¨|³¡ªø¯à¥¿
µølia(¦¹)°ÝÃD¡A¨Ã±Ð¨|³¡¦b¤@¦~¤º´£¥X»y¨¥¥µ¥ªk¯ó®×¡A¥]¬A³]¥ß«È®a¤j¾Ç
¡Alau(¤Î)tu(¦b)¦U¤j¾Ç³]¥ß«È®a»y¨¥¾Ç¨t¡C
10¡^ ¤¤Ãc¥«°ê¥ß¤¤¥¡¤j¾ÇÁ|¿ì«È®a¥Á«U¤å¤Æ¬ã°Q·| lau(º[)«È®a¤å¤Æ¶g
¬°¦³®Ä±À°Ê¾ã¦X°ê¤º«È®a¬ã¨s¡AP¤O«O¦s¶Ç´«È®a¾ú¥v¤å¤Æ¡Alia(¥»)
Â\¬ã°Q·|·R¥Î¡u«È®a¥Á«U¤å¤Æ¡v¬°ÃD¡A¯S§Ohe(¬O)tu(¦b)¥xÆWke(ªº)«È®a¤H¬°¹ï
¶H¡A³z¹L¥xÆW«È®a¥Á«Uke¥Í¬¡°O¿ý¡A¥]¬A©v±Ð«H¥õ¡B¥Í©R§»ö¡B¥Í¬¡¥ÁÃÀ¡B¥Á¶¡
¤å¾Çµ¥´XÓ¤lÃD¤Á¤J¡Bµ²¦XªÀ·|¾Ç¡B¾ú¥v¾Ç¡Bõ¾Ç¡B¤HÃþ¾Ç¡B¤å¤Æ¾Ç¡B¥Á«U¾Çµ¥
¸ó¾Ç¬ìke¬ã¨s¤èªk§@ºî¦X©Êke¹ï¸Ülau(»P)±´°Q¡C¦P®É°t¦XliaÂ\¬ã°Q·|ke¶i¦æ¡A
Á|¿ì«È®a¤å¤Æ¶g¨t¦C¬¡°Ê¡A¤º®e¥]¬A«È®a¦Ì¹»s§@«~¹Á·|¡B«È®a±Ä¯ù¤jÀ¸lauºq
ÁÁºt°Û·|¡B®ç¶é¦Ñµó¥j«Î¾ÉÄý¡B«È®a¥ú¼v°O¨Æ·Ó¤ù®i¡AlauÁܽЫȮa¯Ï¦Ñ´N¡u®ç
¥J¶élau«È®a¡vke¹L©¹¤µ¨ÓÁ|¦æ®y½Í¡A´Á¶¡ma(¨Ã)¦³«È®aÃÀ¤å¥Xª©«~¡B¦³Án¥Ð³¥
¬ö¹ê¼v±a¡B«È®a¥Á«U¤åª«¾¹¨ã®i¡A§Æ±æ¥ÑliaÂ\¬¡°Ê¶i¤@¨B°Q½×«È®a±Ú¸ske¤ßÆF
¹Ò¬Élau¥Í¦s¸gÅç¡Alau¦A«×¬Ù«ä±Ú¸s¤å¤Æke¦b¦a©Êlau®É¥N©Ê¡C ¬¡°Ê¦aÂI¡G¤¤Ãc
¥«°ê¥ß¤¤¥¡¤j¾Ç ¤é´Á¡G¤¤ë¤@¤é¦Ü¤T¤é ¹q¸Ü¡G(03)4276959
¸Ô²Óke½Ð¬Ý¤¤¥¡¤j¾Ç«È®a¤å¤Æ¬ã¨s¤¤¤ßºô¶ http://www.ncu.edu.tw/~ncu3008/
11¡^ ¥x¥_¥«¤½Â¾¤Hû±ÀÂË»²¿ï©eû·|
¥x¥_¥««È®aªÀ¹Îlau(¤Î)¼ö¤ß¤H¤h¡A¬°À³¦U¶µ¥Á¥D¿ïÁ|lau±ÀÁ|Àu¨q«È®a
¤l§Ì°Ñ¿ï¡A¿n·¥¦¨¥ß¡u¥x¥_¥««È®a¤½Â¾¤Hû±ÀÂË»²¿ï©eû·|¡v¡Alau¨î©w¹ê¦æ¿ìªk¡A
¸Õ¾ã¦X«È®a¬É¤O¶q¡A¿Ñ¨D«È®aÅv¯q¡Atu(©ó)¥|¤ë¤Q¤é¥¿¦¡¥l¶}©eû¤j·|¡C¥Ñ©ó¤W©¡
¥x¥_¥«Ä³û¿ïÁ|«È®aÄyÔ¿ï¤H¥þxÂШSke(ªº)±Ð°V¡Alia(¥»)¶µ¾ã¦X¦æ°Ê±o¨ì¤j®a
»{¦P¡Atu(¦b)¹ê¦æ¿ìªk¤¤©úqµûŲ¡B±À¿ï¡B§U¿ïlauºÊ·þ¤è¦¡¡A¤S¤½±À±çºaZ¡B·Å
°e¬Ã¡B±i¥Ð¡B³¢¬KªL¡B³¯¥Û¤s¡Bù¯à¥¡B¶À¤l³ó¡BS«¸·ç¡BÃQÀAªÚµ¥¤E¦ì¬°±`°È©e
û¡A³¯¥Û¤s¥ý¥Í¬°¥D¥ô©eû¡A®i¶}»²¿ï§@·~¡C
12¡^ ¥x¤¤«È®alau(»P)´ËªL¤§®È
¥x¥_¥««È®a¤½¦@¨Æ°È¨ó·|tu(©ó)¥|¤ë¤Q¤@¡B¤Q¤G¤éÁ|¦æ¡u¥x¤¤«È®alau
´ËªL¤§®È¡v¡A¤K¤Q¦W¥x¥_¶m¿ËºZ¹CªF¶Õ¡B¥Û©£µ¥¦a¡A¤Slau(»P)¥x¤¤¿¤«È®a¤å¤Æ¨ó
·|Áp½Ë¡CLiaÂ\¬¡°Êµ²¦X®È¹Clau¤å¤ÆªY½à¡AÅý°Ñ¥[ke(ªº)ªB¤Í¯à¤@Á|¼Æ±o¡A°w¹ï¥x
¤¤«È®a¾ú¥vlau¥Í¬¡¼W¶i¤@¥÷ÁA¸ÑlauÃöÃh¤§·N¡C
13¡^ ³¯¤ô«ó±À±R«È®aºë¯« ȱo¥«©²¹Î¶¤¾Ç²ß
¥x¥_¥«ªø³¯¤ô«ó¥|¤ë¤Q¤@¤é¤W¤È±À±R«È®a¶m¿ËÀH©M¡B¯Â¾ë¡B¤W¶ilau(¤Î)
¨èW@³Òke(ªº)ºë¯«¡Ahe(¬O)ȱo¥«©²¤j¹Î¶¤©Ò¦³¦P¤¯¾Ç²ßke¡C¡u¥«ªøke¥ô´Á¦³
¡A¥x¥_¥«keµo®iµL½a¡v¡C¥ÑÄ_®q«È®a¼s¼½¹q¥x¥D¿ì¡A¤¤°ê®É³øµ¥´CÅé¨ó¿ìke
¡uÅDª@¤¤ke¥xÆW¤¤¤p¥ø·~¡A´£¤É¥ø·~Ävª§¤O¡v¬ã°Q·|tu(¦b)¥ÁÅvªF¸ô®É³ø¤j¼ÓÁ|¦æ¡C
¥x¥_¥«ªø³¯¤ô«óÀ³ÁÜPµü®É¡A¯S§O¥Î«È®a±Ú¸ske¯S½èlau¬ü¼w¡A¤Þ¥Ó¨ì¥«¬Fªº¸gÀç¤W¡C
¬°¤F¹ï«È®a±Ú¸ske´L«»{¦Plau·PÁ¡A³¯¤ô«ó«ü¥X¡A¥«©²¯S§O®½§U·s¥x¹ô¤T¤d¸U¤¸¡A
µ²¦X¥Á¶¡¤O¶q¦¨¥ß¥x¥_¥««È®a¤å¤Æ°òª÷·|¡CÊ\¥»¤H´N¥ô¥«ªø¥H¨Ó¡A´N¦³±j¯Pke
¨Ï©R·P¡A«P¶i±Ú¸s¿Ä¦X¡Aºc·Q¦p¦ó§ï³y¥x¥_¥«ke¾ãÅéÀô¹Ò¡AÅý¥«¬F«Ø³]tu¥«©²¤j¹Î
¶¤¹B§@¤§¤U¡A´£¨Ñ¥«¥Á§ó§¹µ½¡B§ó¦³®Ä²vkeªA°È¡C
14¡^ ¡u°Â¹¹°Â´È¨Ó¬ÝÀ¸¡v
¥xÆW¤å¤Æ¨t¦C¬¡°Ê¤§¤@ke(ªº)¡u«È®aÀ¸¦±¶×ºt°Â¹¹°Â´È¨Ó¬ÝÀ¸¡v¡A¥|¤ë
¤Q¤G¤étu(¦b)]®ß¿¤«áÀsÂí´I¥Ð°ê¤pµn³õ¡A¤º®e¬Û·íÂ×´I¡A¾Ç¤F¤Q¤@¬P´Áke´I
¥Ð°ê¤p«È®a±Ä¯ùÀ¸ªÀ¦P¾Çma(¤])µn¥xºt¥X¡Aűo¦b³õ¤H¤hke¼ö¯P´xÁn¡C¤º®e¦³¶Ç²Î
«È®a¤T¸}±Ä¯ùÀ¸¡B±Ä¯ù¤jÀ¸¡B¥|¥¡B¶Ã¼u¡B¨Ê¼@¡Alau«È®a¤sºqÁÁµ¥À¸¦±¡A¤º®e¬Û
·íÂ×´I¡A¤S´M¨Ó¦Ñ¤¤«C¤T¥N¤@°_¦P¥xºt¥X¡A«P¶iÀ¸¦±keµo
®i¡A¦]¦¹ma(¤])§l¤Þ¤Ftshin(¾¨¡B¯u)¦h¥Á²³«e©¹Æ[½à¡C¸Ó®Õ¤T¦~¯Åke¤G¤Q¤»¦ì¾Ç¥Í
¡A¤À¨ì«e¡B«á³õ¤G²Õ¡Atu(¦b)ºa¿³«È®aÀ¸¦±¾Ç°|ke®v¸ê¤ä´©¤U¡A¥Ø«e¤w¸g¾Ç¤F¤Q¤@
Ó¬P´Á¡A¬QÕª¤ékeµn¥xhe(¬O)²ÓªB¤Íke²Ä¤@Â\¦¨ªG§e²{¡C
15¡^ ·¨±öÁ|¦æ·s«È®a¤§©]
¤@¤E¤E¤K¦~¥|¤ë¤Q¤@¤é·tÕªÀY¤CÂI¾ã¡Atu(©ó)·¨±öÂí·¨±ö¤õ¨®¯¸«e¼s³õ¡A
·s«È®a¼s¼½¹q¥xFM93.5Á|¿ì¤F¤@³õlau(»P)«È®a¶m¿Ë¦P¼Öke(ªº)·s«È®a¤§©]¨µ°j±ß·|¡C
Lia(¦¹)Â\¬¡°Ê¤¤¡A«D±`Åw³ß¬Ý¨ì¾¨¦h«È®a¶m¿Ë¡A¼ö±¡¿ãÅD°Ñ¥[¾ã³õ±ß·|¡C·s«È®a¼s
¼½¹q¥x¬Ý¨ìtshin(³\)¦h«È®a¤H¥þ¤ß¥þ·Nke°Ñ¥[¡A¯u¸ghe(¬O)¬Û·í·P°Ê¡Ama(¤])§Æ±æ
±N¨Ó¦h¦h¤ä«ùlau¹ªÀy¡C
16¡^ ¤»°ï¤Ï¤ô®w¸q«ix¦¨¥ß
¥Î¤»°ïºë¯«§@°ò¦¡A¤»°ï¦U¬É¨M©w·Ó¥j¥N¤»°ï¹Î½mke(ªº)¤¬§U¤¬´©ºë¯«¡A
tu(©ó)¤¤ë¤G¤Q¤T¤é¡]«ô¤»¡^¤U±Þ¤GÂI¥b¡A«e©¹°ª¾ð¶m¼s¿³§ø®¦¤½¼q²½«ô¥ý
¤H^ÆF¡A®Ô۫ō¥¡A¦¨¥ß¡u¤»°ï¤Ï¤ô®w¸q«ix¡v¡A¦@¦PÁn´©¡AÁp¦X¤Ï¹ï¡u¬ü¿@¤ô®w¡v
¡C²½¨å¥Ñ«ÌªF«e¿¤ªøªô³s½÷lau(¤Î)¤»°ï¤å±Ð°òª÷·|¸³¨Æªø¼BÀA³{Áp¦X¥D«ù¡Cº¥ý¥Ñ
¬ü¿@·R¶m¨ó¶i·|²z¨ÆªøÁéÅK¥Á®Ô»w²½¤å¡A¦A¥Ñ¨Î¥V¦WÂå®v´¿¶Q®ü«ÅŪ¤Ï¤ô®w¸q«ix¦¨
¥ß«Å¨¥¡A³Ì«á¥Ñªô³s½÷¤Î¼BÀA³{¤G¦ì¤»°ï¯Ï±J±Â¾ÔºX¡C¤»°ï¤Ï¤ô®w¸q«ix¦¨¥ß«á±N¤»
°ï¦U¶mÂí¡A´N¤ô¤å¡B¥ÍºA¡B¤ô¸ê·½¥ÃÄò§Q¥Îlau±Ú¸s¤å¤Æµ¥¤è±ke°ÝÃD¶i¦æ¦U¶µ¤u§@¡A
¦P®É¤SÂX¤j¤Ï¤ô®w ¹B°ÊkeÁpµ²¡C
17¡^ ¶À¼ê§µÂà¾Ô¥ß©e ¼W²K§Q¦h
¥x¥_¿¤«ÈÄݱR¥¿·|¡B·s²ø¥««È®a¨ó·|¡B®õ¤s¡B¤ªÑ¶m«ÈÄݤä«ù¶À¼ê§µÂà¾Ô
¥ß©e¡Atu(©ó)¥|¤ë¤Q¥|¤étu·s²ø¥«¦A«×¥ÎÀ\·|ªí©ú¤ä«ù¥ß³õ¡C¶À¼ê§µhe(¬O)]®ß¦a
°Ïke«È®a¶m¿Ë¡C
18¡^ ªO¾ô¥««ÈÄݧï¿ï
ªO¾ô¥««ÈÄÝ·|tu(©ó)¤T¤ë¤@¤é¥l¶}·|û¤j·|lau(¨Ã)§ï¿ï²zºÊ¨Æ¡A´^æWÂÈ¥ý
¥Í¥X¥ô²Ä¤T©¡²z¨Æªø¡C
19¡^ «È®aºq¬ãÁÁ¬ã²ß¯Z
ÂǫȮaºqÁÁke(¤§)±Ð°Û¡A¨Ï¦a¤è¤å¤ÆÄ~Äò±À¼sµo®i¡C5¤ë26¤é¨ì7¤ë28¤é¤î¡A
tak(¨C)«ô¤G·t¤CÂI¨ì¤EÂI¡A¦@¤Q¶g¡@¤º®e¦³¹°sºq¡B¥ªO¤sºq¡B´x¤û¦¡B¥Ê¤l¤¯¡B
¤sºq¥J¡B¦¤~¤k»ª¦n«Ã ½t¡B©h·A¬Ý¿O¡B«È®a±¡ªø¡B®çªá¶}½Õ¡B®a®a¼y¹Î¶ê¡B¬ü¿@¤s
ºq¡B¨â±¡¬Û®®¡C¹ï«È®aºqÁÁ¦³¿³³øke¥Á²³¥þ¥i³ø¦W°Ñ¥[¡C¶À²Q´D¦Ñ®v¡ã79¦~¤å«Ø
·|«È®aºqÁÁª÷±a¼ú¡A ¦ËªFÂí¥ÁÁÁ¤ñÁÉ¥|©¡µû¼f©eû¡A¥_®H¡B¾î¤s«È®aºqÁÁ¦Ñ®v¡C
20¡^ ·s¬G¶m 1998¥x¥_¥««È®aµó¸ô¤å¤Æ¸` 5¡þ23¡]¤»¡^¡Ð5¡þ24¡]¤é¡^
³q¤Æµó°«¾x¼ö ¡A ¤@¸s¼ö¤ßke(ªº)«È®a«C¦~¤u§@¤j¶¤tu(¦b)¥x¥_lia(³o)Ó
³£¥«°µke«È®a¤å¤Æ¬¡°Ê¡C±qªÀ°Ï¶}©l¡AÅý«È®a¤å¤Æ¦b¦a¥Í®Ú¡Clau(»P)³q¤ÆµóªÀ°Ï©~
¥Á¡A¦@¦PÁ|¿ìlia³õ¥x¥_¥«¦³¥v¥H¨Ó³Ì¤jªº«È®a¹Å¦~µØ·|¡C ¸`¥Ø¦³¡R
¡i ¤@¡j¼ö¾x¶}¹õ¼y¡i¤G¡jªá¹ª»Rµó ¡i¤T¡j§B¤½¤W»¬èºÖ
¡i¥|¡j¹CÀ¸µ£¦~¡@¡i¤¡j«È®a¦Ê¶×ªø´Y¡]¨Ó¨ì«È®a¦Ê¶×ªø´Y¦³¡R¬ü¹°Ï¡A«È®aÃÀ«~
°Ï¡A «È®a¶Ç²Î¤åª«°Ï¡A«È®a¥Xª©«~°Ï¡A ¤sºq¥d©Ô¡C) ¡i ¤»¡jµó¸ô´MÄ_¡@
¡i¤C¡j·R·sÅw¡i¤K¡j®¦´N¨Ó°Û¤sºq¡i¤E¡j¥Rº¡¦â±mªº¤é¤l¡i¤Q¡jµóÀYÀ¸°|¡@¡@
¡i¤Q¤@¡j³q¤Æ¼@³õ ¡i ¤Q¤G¡j¥tÃþ«È®a·nºuºt°Û·|
¡] ¥x ÆW «È ®a ®ø ®§ ±q ¡m «È ®a Âø »x ¡n Âà ¨Ó ¡A ¤@ ¦~ $95¡A
ªÅ ¹B¡C «Y ·Q q ¡A ½Ð ±H ¿ú ¥h (PAID TO DR. J.Y. CHU)
P.O. BOX 22,CHESTERFIELD ,MO63006 Âà
½Ð Ū ¡B ½Ð ½Æ ¦L ¡B ½Ð Âà ¸ü ¡B ½Ð ¶Ç ¨ä ¥L ¤H ¬Ý ¡B ½Ð ¨Ó ½Z ¡B
½Ð «Å ¶Ç ¡B ½Ð ¤ä «ù
¡m µL ¥² n ¸g ¹L ¦P ·N ¡A ½Ð ½Æ ¦L, ½Ð °e ¤À ªB
¤Í ¶m ¿Ë ¡A ¤× ¨ä §Æ ±æ ¦U «È ®a Âø »x ¡A «È ®a ªÀ
¹Î ¦P ¤j ±M «È ®a ªÀ ªº ³q °T ©Î ·| »x Âà ¸ü ¡n
___________________________________________________________________
Any comment and question,please send to Albert Chu
Link to:HAKKA TAIWANESE NEWSLETTER «È ¥x »y ±M ¥Z ¦U ´Á
Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w
Link to:TAIWANESE HAKKA ¥x ÆW «È ®a
Link to:HOTSYS-HAKSYS ¥x ¤å ¥X ª© ¨t ²Î