«È ¥x »y ±M ¥Z

HAKKA THOI-VAN-FA CHON-KHAN

¥_ ¬ü ¥x ÆW ¤H ±Ð ±Â ¨ó ·| ¸t ¸ô ©ö ¤À ·| /¥_ ¬ü ¥x ÆW «È ®a »y ¤å °ò ª÷

NATAP, ST. LOUIS CHAPTER, P.O. BOX 22, CHESTERFIELD MO 63006

²Ä ¥| ´Á ¤@ ¤E ¤E ¤C ¦~ ¥| ¤ë NO.4, APRIL, 1997

http://www.i1.net/~alchu/hakka/hakkafa4.htm

Link to: «È ¥x »y ±M ¥Z ¨ä ¥L ¦U ´Á
Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w
¥Ø ¿ý ¡R 
1) ¼x ¨D ¡m ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¦W µÛ «È ¥x »y Ķ ¡n 
2) «È ¥x »y ¥@ ¬É ¦W §@ ke ¥t ¥~ ¤@ ½g      ³¯ ¾G ¬x ³ó
3) ¨â ­Ó «È ®a ¦n ªB ¤Í      ¶À ¯u ±Ï
4) Åw ³ß ¬Ý µÛ «È ¥x »y ±M ¥Z     ­J ¥Á ²» 
5) ±¾ ¯È       ªü ·ç ©f 
6) ¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq     ·Å ¬P ¨j        
7) Pun ªü ©i kai «H       ¸­ ¥x ¦t
8) CANADA PHENG-YU KE SIN     Rev. Paul MaLean
9) LAU NGIP-PUN PHENG-YU THO-LUN    ALBERT CHU  
10) ­¹ ¸É ¡]3¡^ : ¤£ ­¹ ¸É ³Ì ¸É     ªô ¯u Âå ®v
11) ºØ µæ ¼Ö ¡R Ngie µæ     ¥Û ¥ú 
12) «È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§ 

¼x ¨D ¡m ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¦W µÛ «È ¥x »y Ķ ¡n ¡@

¤W ´Á ¥» ¥Z ¼x ¨D ¥Î «È ®a ¥x ÆW ¸Ü ½ Ķ kai¡] ªº ¡^ ¦U ºØ ¥@ ¬É ¦W µÛ ¡C ¥x ÆW ¤å ¾Ç »ò «D ±` ¦³ »ù ­È ¡A ¥x ÆW ¤å ¾Ç ®a ¤¤ ¡A «È ®a ¤H ¤£ ¤Ö ¡C ³Ì ¦­ ´Á kai ¿à ©M ¡A §f »® ­Y Áö µM «Y «È ®a ©³ ¡A ¤£ ¹L ki -°Â ¡] ¥L ­Ì ¡^µL ¼g ¥Î ¥x ÆW «È ®a ªÀ °Ï ¬° ­I ´º kai ¤å ¾Ç §@ «~ ¡A ¤j ®a »ò ­ø ª¾ ki-°Â «Y «È ®a ©³ ¡C¥Î ¤é ¤å ¨Ó ¼g ¥x ÆW «È ®a ªÀ °Ï kai ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¡A §d ¿B ¬y ¡B Às ·ë ©v ³Ì ¥ý ¡C ±µ µ¥ ¨Ó «Y ¥Î ¤¤ ¤å ¨Ó ¼g kai Áé ²z ©M ¡B Áé »F ¬F ¡B §õ ³ì µ¥ µ¥ ¡C Ki-°Â ¹ï ¥x ÆW ¤å ¾Ç kai °^ Äm ºÉ ¤j ¡C ¥H «á «È ®a ¥x ÆW ¤å ¾Ç ®a ºÉ ¦h ¤£ ¥² ¸Ô ²Ó ¨Ó Á¿ ¡C ¹³ §d ¿B ¬y ³Ì ¦³ ¦W kai¡m µL ªá ªG ¡n lau ¡m ¥x ÆW ³s ¼ ¡n ¼g ºÉ ¦h «È ®a ªÀ °Ï kai ¾ú ¥v ¤å ¤Æ ¤H ª« ¡C ¡m ¨È ²Ó ¨È kai ©t ¨à ¡n ¼g «È ®a ¥x ÆW ¤H ­J ¤Ó ©ú kai ¤@ ¥Í ¡C Ki ¼g kai µu ½g ¤p »¡ ¡C «È ®a ¥x ÆW ¤H ¤@ ¬Ý »ò ª¾ «Y ¼g ÀY Â\ «È ®a ªÀ °Ï kai ¨Æ ¡C Lia-°Â ¡] ³o ¨Ç ¡^¤å ¾Ç §@ «~ Áö µM «Y ¥Î ¤é ¤å ¼g ¡A ½ ¨ì ¤¤ ¤å ®É ¡A ngai ¡] §Ú ¡^ ¬Ý ¨ì ´N ºÉ ¯à »{ ¦P ¡A «Y ¯à ½ ¨ì «È ®a ¥x ÆW ¸Ü ¡A ¤@ ©w ¹L kha¡] ¸û ¡^ ¿Ë ¤Á ¡C ¨ä ¥L §@ ®a kai §@ «~ mgai ·Q »ò ·| ¦@ ¼Ë ¡C ¥» ¥Z ¼x ¨D ¥Î «È ®a ¥x ÆW ¸Ü ¨Ó ½ Ķ kai ¦U ºØ ¥x ÆW ¤å ¾Ç ¡A ¦W µÛ ¤£ ½× ¥Î ©` ºØ ¤å Åé ¥þ °µ ±o ¡C «Y ¦³ ¤H ½ ¦n ¡A ¥» ¥Z Ä@ ¼v ¦L ¥X ª© ¡C ¦Û ®a ¿ï §@ ®a lau ¦W µÛ¡A ·R ¦Û ®a ¥´ ¦r¡C¥» ¥Z «Ø ij ¥ý ½ ³» °ª ´£ ¨ì kai ´X ¾« ¡] sa¡A ¤H ¡^ ¡A »ò ·Ó «e ½Ã ¥X ª© ªÀ ¥X ª© kai ¥x ÆW §@ ®a ¥þ ¶° ½ ¡C½Ð ¦Û ®a ¥h ±o ¨ì ­ì §@ ®a kai ¦P ·N ¡C ¥» ¥Z ¼v ¦L ³Ì ¤Ö 500 ¥÷ ¡A¨Ã ¤À µo ¦³ ¿³ ½ì kai ¤H ¡C ½ Ķ ªÌ ¦Û ®a ¼x ¨D §@ ®a kai ¦P ·N lau ª© Åv ¡A °e 100 ¥» ·í ½Z ¶O ¡C¥ý ½Ð ¨Ó Áp µ¸ ¡C

«È ¥x »y ¥@ ¬É ¦W §@ ke ¥t ¥~ ¤@ ½g ³¯ ¾G ¬x ³ó

¡i¤U­Ike ¤å³¹«Yº~¦r¬°¥D¡Aù°¨¦r±Ä¥Î±Ð·|¦¡¡A¬G©Ò®ü³°¡BªF¶ÕµÄke ŪªÌ·R¯S§Oª`·N¤@¤U¡C¡j ¥H¤U³o°¦¥Í½ìke ¬G¨Æ«Yngai ´À¡y5% ¥x¤å½Ķ­pµe¡z½Ķke ²Ó¤H¥j ¤§¤@¡A²{¤U¦PÊ\½°µ«È¸Üpun ¤j®aŪ¬Ýna le ¡C­ì§@ªÌ«YJoseph Jacobs (1854-1916)¡C³oke ¦W¤j·§¹ïen ¥xÆW¤H¨ÓÁ¿¦³kha ¥Í¥÷¡CÊ\«Y¡y­^°ê ¥Á¶¡¬G¨Æ·|¡z(English Folk Lore Society) ke ¦¨­û¡A¥ÎÊÖ¤Q¹L¦~ke ®É¶¡¦¬ ¶°lau ¾ã²z­^°êke ¥Á¶¡¬G¨Æ¡A¦b1890 ¡B1894¦~³sÄò¥Xª©¨â¥»¦w¨ì ¡yEnglish Fairy Tales ¡zlau ¡yMore English Fairy Tales¡zke ®Ñ¡C¨{¶µke ¤@°Â¬G¨Æ³o¤U³£¤w¸g«Y¥@¬É¥X¦Wke ²Ó¤H¥j¡A¿Ë¹³¡§Jack and the Beanstalk ¡¨¡B¡§The Story of the Three Little Pigs ¡¨¡B¡§The Pied Piper¡¨¡B¡§The Ugly Duckling ¡¨µ¥µ¥¡C Ngai ©Ò½Ķke ³o½g¡§News ¡I¡¨«Ykha µL¥X¦Wke ¤@½g¡CNgai ¿ïÊ\¦] ¬°nga «È¸Ü¯à¤O¦³­­¡A¬G©Ò·R¿ïkha ²³ækha µuke ¬G¨Æ¡CÁöµM¡y«È¥x ÆW±M¥Z¡zke½s¿è·íµL¶¢¡A­ø¹Lngai §Æ±æÊ\teu °µ±o°µ¤@¤Á»Ý­nke ®Õ ¹ï¡Apun¤H¬Ýe ÃÑ¡C

¡§®ø®§¡I¡¨

G ¥ý¥Í¡GHa¡ISteward ¡Angai-ke ¦ÑªB¤Í¡AÑ¡¤[¦nµL¡H«Î®angiong-e ¡H Steward ¡G¥ý¥Í¡A·íÃa¡C¤sªüÄN¦ºÊÖle¡I G ¥ý¥Í¡G­ü¡A¤~¹Lke ¤sªüÄN¡IÊ\¥hle ¡CNgiong-e ¦ºÊÖ¡H Steward ¡G­¹ÊÖ¦h¡A¥ý¥Í¡C G ¥ý¥Í¡G¦³¼vÑ¡e ¡HÑ¡¦n (hau) ­¹¡C°µ»ò¤¶¡AÊ\«Y­¹¨ì»ò¤¶Ñ¡¦n­¹¡H Steward ¡G°¨¥J¦×¡CÊ\­¹°¨¥J¦×­¹¨ì¦º¡C G ¥ý¥Í¡G°µ»ò¤¶¦³Ñ¡¦h°¨¥J¦×°µ±opun Ê\­¹¡H Steward ¡GNgia ª¨©Ò¦³ke °¨¥J¡A¥ý¥Í¡C G ¥ý¥Í¡GHa ¡IµL¦¨Ê\teu¥þ¦ºÊÖle¡H Steward ¡GHeN ¡AÊ\teu°µ¤u°µ¨ì¦ºÊÖ¡C G ¥ý¥Í¡GÊ\teu °µ»ò¤¶°µ¤u°µÑ¡­«¡H Steward ¡G¬°µÛ·R¦ª¤ô¡A¥ý¥Í¡C G ¥ý¥Í¡G¦ª¤ô ¢w Ê\teu ¦ª¤ô°µ»ò¤¶¡H Steward ¡G¥ý¥Í¡A«Y¬°¨ì·R±Ï¤õ¡C G ¥ý¥Í¡G¤õ¡I»ò¤¶¤õ¡H Steward ¡GNgia ª¨ke «Î¥J¿NÊÖle¡C G ¥ý¥Í¡GNga ª¨ke «Î¥J¿NÊÖle¡I¸Óngiong-e µÛ¤õke ¡H Steward ¡G¥ý¥Í¡ANgai ¬Ý©wµÛ«Y¸Óteu ¤õ§â¡C G ¥ý¥Í¡G¤õ§â¡I©`¦ì¨Óke ¤õ§â¡H Steward ¡GNgia ©ike §i§O¦¡¡C G ¥ý¥Í¡GNgai-ke ªü©i¦ºÊÖle¡H Steward ¡G«Y¡AÊ\·í¤~¹L ¢w ¦Û¸Ó®É¸`Ê\·Ù­øÃѹLhong °_¨Óle¡C G ¥ý¥Í¡G¦Û´X®É¡H Steward ¡GNgia ª¨µLÊָӮɸ`¶}©l¡C G ¥ý¥Í¡GNga ª¨ma ¹L¨­le¡H Steward ¡GHeN ¡A·í­ÞªPke ²Ô¤h¡AÊ\¦ÛÅ¥¨ì¥H«á´N­Ë¦b¯v§Éle¡C G ¥ý¥Í¡GÅ¥¨ì»ò¤¶¡H Steward ¡G¸Ó°¦Ãa®ø®§¡C G ¥ý¥Í¡G»ò¤¶¡HÁÙkha ¦hke ´dºG¡Akha ¦hke Ãa®ø®§¡I Steward ¡GµÛ¡A¥ý¥Í¡C¦¼ke »È¦æ¬J¸g¥¢±Ñle ¡A¦¼ke «H¥Î¥þ³¡µLÊÖ¡A ¦¼¦îÂk°¦¥@¬É­ø­È¤@¨¤»È¡C¥ý¥Í¡Angai ¤jÁx¬°³o°¦¨Æ±¡¨Ó³oµ¥¦¼¡A ¦]¬°ngai·Q¦¼·|·Q·RÅ¥³o°¦®ø®§¡I

¨â ­Ó «È ®a ¦n ªB ¤Í

¶ø¤Ó µØ ¥x »y «È ¸Ü ¾Ç ®Õ ¦Ñ ®v ¾H ¤å µ^ ¾Ç ¥Í ¶À ¯u ±Ï

¥H «e ¦b ¥x ÆW ¬Ù ¥ß ¹A ¾Ç °| ¡] ¤¤ ¿³ ¤j ¾Ç «e ¨­ ¡^ ¹A ¤Æ ¨t ¡AŪ ®Ñ ­Ó ®É ¸` ¡A Ngai ¦³ ¨â ­Ó ¯S §O ¦n ­Ó «È ®a ªB ¤Í¡G ©m ¼B lau ©m ³¯ ¡C ³¯ §g ±q ­] ®ß ¨Ó ¡A ·| Á¿ ®ü ³° ¡A ¼B §g ±q «Ì ªF ¨Ó ¡A·| Á¿ ¥| ¿¤ «È ¸Ü ¡C ³¯ §g ¥Í ±o ¸û ½G¡A °· ±j ¤Ö Á¿ ¸Ü ¡F ¼B §g ¥Í ±o ¸û ­D¡A¦³ ¤f ¤~ ·| ¥~ ¥æ ¡C Ngai ¤£ ·| Á¿ «È ®a ¸Ü ¡A¥­ ±` ¥Î ¤é ¥» »y ©Î ¬O µØ »y ·¾ ³q ¡C ¨â ­Ó «È ®a ªB ¤Í ³£ ¾å Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ¤× ¨ä ¼B §g ­Ó ºÖ ¨Ð ¸Ü º¡ ¤f ¯u ¬y §Q ¡C ³¯ §g µ´ ¹ï É` Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ¤H ·Q K i ¤£ ¾å Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C¦³ ®É ¹ï KI Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡AKI ¤@ ©w ¥Î ¥¿ ½T ­Ó ¤é ¥» »y ¦^ µª ¡C °Ý ÃD lau ¦^ µª ¯u ¥¿ ½T ¡A¥i ¨£ ³¯ §g ¾å Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C ¦³ ¤@ Â\ Ngai ·Q ·R ¸Õ ¬Ý ¨â ­Ó ªB ¤Í ¨ì ©³ ª¾ ´X ¦h ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡C Ngai ÀH «K Á¿ ¤@ ¥y ¡] ¤º ®e ¤£ °O ±o ¡^¡A ½Ð ¨â ­Ó ªB ¤Í ¸Ñ »¡ ¡C ³¯ §g Áö µM ¨u ±o Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡AKi ¥Î ¤é ¥» »y ¤@ ¥y ¤@ ¥y ½ Ķ ¨ì ¯u ¥¿ ½T ¡F ¼B §g ¥­ ±` ºÉ ·| Á¿ ºÖ ¨Ð ¸Ü ¡A ÄA ­Ë ½ Ķ ¿ù ¤F ¡C ¥þ ¯Z 32 ­Ó ¦P ¾Ç ¤§ ¤¤ ¡A ³o ¨â ¾« «Y Ngai ¦b ¤j ¾Ç ¤¤ ³Ì ¦n ­Ó ªB ¤Í ¡C ¥þ ¯Z ¦³ ¤­ ­Ó «È ®a ¦P ¾Ç ¡A ¨ä ¤¤ ¦³ ¤@ ­Ó ¬O ¾å Á¿ «È ¸Ü ­Ó ¥~ ¬Ù ¤H ¡A ¦] ¬° Ki ªü ª¨ ¦b ­] ®ß °ê ®Õ ¡] «È ®a ÉÜ ¡^ °µ ®Õ ªø ¡] ©m ºÞ ¡^ ¡C ³¯ §g ­Ó ªü ª¨ «Y ¯Ñ ¯ù ¶é ­Ý ¯ù ¸­ »s ³y ¤u ³õ ­Ó ÀY ®a ¡C ³¯ §g ·í §L «á ¦b ­] ®ß ¹A ¾ ±Ð ®Ñ ¡C ¼B §g ­Ó ªü ª¨ «Y ¤¤ Âå ¥Í ¡C ¼B §g lau ngai ¦Ò ¨ì ¡¨ ´N ·~ ¦Ò ¸Õ ¡¨¡A ¦] ¬° ¡¨ ¤H §÷ ¤U ¶m ¡¨­Ó ¬F µ¦ ¡A¤À ¤W ÀY ¬£ ¥h ¿¤ ¥« ¬F ©² °µ ¤á Äy ­û ¡C §Ú µL ¥h ³ø ¨ì ¡C ¬F ©² ¤½ ¨ç ¨Ó Á¿ ¡G ¥¼ ³ø ¨ì ªÌ¡A ¥H ±ó Åv ½× ¡A ngai Âà ¥h ¥À ®Õ °µ §U ±Ð ¡C ¼B §g ¦³ ¥h ³ø ¨ì ¡A °µ µL ¤@ ­Ó ¤ë ¤á Äy ­û ¤W ÀY §ï ¬£ ¥h ¿} ¸Õ ©Ò µo »Ã ·L ¥Í ª« ¨t °µ §U ²z §Þ ®v ¡C Ki ¹ï ¬ã ¨s ¯S §O ¦³ ¿³ ½ì ¡A ¦b ¾Ç ³N Âø »x µo ªí ºÉ ¦h ¤å ³¹ ¡C ³¯ §g ¦b ¬G ¶m ±Ð ®Ñ ¡A µ² ±B ¨É ¨ü ¤Ñ ­Û ¤§ ¼Ö ¡C Ngai ­É ¿ú §¤ ­¸ ¾÷ ¨Ó ¥_ ¬ü °µ ½a ­Ó ¯d ¾Ç ¥Í ¡C °O ±o ¦³ ¤@ Â\ lau ¼B §g ¥h «Ì ªF ¹C ª± ¡C ¨â ¾« ¥h «Ì ªF ¥« ³õ ­¹ ³¾ ¥J ¤Ú ¡A ¤ì ¥Ê ¡A Åë ³½ ÄÑ µ¥ ¡C ¯u ¦n ­¹ ³s ¦Þ ³Â ±j ±j ·Q ·R §] ¸¨ ¥h ¡C ¦@ ¤U ¥h «Ì ªF ¹A ®Õ ¡] ¼B §g ­Ó ¥À ®Õ¡^ °Ñ Æ[ ¡C ²b §Q ­Ó ®Õ ¶é ¡A «C «C ­Ó ¯ó ®H ¡A·í chiang ­Ó ªá ¯ó ¡A ¤j ¤ý ·¦ ¤l¾ð ¡A º_ ¾ð ¡A Âb ·} ¾ð ¡A²b §Q ¦w ÀR ­Ó ¤p ·Ë ¡A ¦³ ¥t ¥~ ¤@ ­Ó ¥@ ¬É ­Ó ·P ı ¡C Ngai Â÷ ®Õ ¤w ¸g 42 ¦~ ¡A ³o ¤U É` ª¾ ¨â ­Ó «È ®a ¦n ªB ¤Í ³Ì ªñ ­Ó ±¡ ªp ¡C °O ±o ¼B §g ¦b 35¦~ «e ÃÑ ¼g «H ¥J ¨Ó Á¿ ¡G KI ·Q ·R ¨Ó ¬ü °ê ²` ³y ¡C ©¿ µM µo ²{ °ò ·þ ±Ð ­Ó ±Ð °V ¯u ¦³ ¹D ²z ¡CKi Á¿ Ki ¤w ¸g °µ °ò ·þ ®{ ¤F ¡C ·P Á ¥D¡I Æg ¬ü ¥D! ¥H «á µL ³q «H ¡A É` ª¾ ¼B §g ³¯ §g ­Ó ¥h ¦V ¡C ¦ý Ä@ ngai ¦b «á ¥Í ®É ¥N ©Ò «Ø ¥ß °_ ¨Ó ­Ó ¤Í ±¡ ·| ±a »â ¨â ¾« «e ³~ ¥ú ©ú¡A ¤l ®] º¡ °ó ¡A ¦~ ¦Ñ ºë ¯« ¹¡ º¡ ¡A ¥­ ¦w §Ö ¼Ö ¡C

Åw³ß¬ÝµÛ«È¥x»y±M¥Z ­J¥Á²»

¦b³¯¾G¥°³ókai·t¤½³¾kai­í¡A¬ÝµÛ«È¥x»y±M¥Z³Ð¥Z¸¹¡A¥¿¤ë¤G¤Q¤@·t»ò¦¬µÛ¦¶ ¯u¤@±Ð±Â±H¨Ó¤@¥÷¡CPun Ngai·QµÛ¼g¤@½g·P·Q¡A§@¶P§¡CNgai´¿Á¿¹L¡G¤E¤Q¦~¥N«Y¥x ÆW±Ú¸s¥À»y¦Êªá»ô©ñkai®É¥N¡C¦b¥_¬ü¬w¡AºÖ¨Ð¥x»y¤å¦­´Nª½ª½¦æ¡CLia ha ¬ÝµÛ«È¥x »y±M¥Zµo¦æ¡ANgai¥H¬°¥xÆW¤H¦³¼v³Ð³y·s®É¥N°Õ¡C¦]¬°¡A³v­Ó±Ú¸sÃl½ñ¤J¨ÓªÖ©w¤v®a ¥À»ykai¦a¦ì¡A­«µø¤v®akai¥À»y¤å¡C Ngai¯S§O»{¦P¥Ì´º¦æKai¬Ýªk¡G«È®a§@®a¦h¦h¥Î«È®a¥xÆW¸Ü³Ð§@¤å¾Ç¡F»ò¥Î«È ®a¸Ü¨Ó¼g«H¡CNgai»ò§Æ±æºÖ¨Ð¤H¾Ç²ß«È®a¸Ü¡A«È®aªÀ¹Î¶}·|©wµÛ·R¥Î«È®a¸Ü¡ApunºÖ ¨Ð±Ú¸s¦³¾÷·|¾Ç²ß¡C NgaiÁÙ°O±o¡G¦b1985¦~¬üªF®L¥O·|¡A¤å¾Ç®aÁé»F¬F¥ý¥Í¥Î«È®a¸ÜºtÁ¿kai²±·| ¡CLia«YNgai²Ä¤@Â\Å¥«È®a¸Ü¡ANgai¦³¤F¸Ñ¦Ê¤À¤§¤»¤Q¡A¦]¬°¡ANgaiª¾¼v¥ìKai¥DÃD«Y ¤å¾Ç¡CNgaiÅ¥¥X¦³¹è¸Üªñ¥_¨Ê»y¡A»ò¦³¹èªñºÖ¨Ð»y¡CNgai kai ¬Ýªk«Y¡G­Y«Y¦³¤ß¡A «È®a¸Ü»òºÉ¦n¾Ç¡C¦~¤K¤ë¦b¥_¬ü¬w²Ä¤GÂ\¥x»y¤å®L¥O·|¡A°Ñ¥[ªôµ½¶¯ªª®v kai «È »y³t¦¨½Ò¡A¾ÇµÛ¤G¤Q¥~¥yKai«È®a¸Ü¡AÃÒ©úNgai kai ¬ÝªkµL­øµÛ¡C¾Ç¥Í®É¥N¾ÇµÛ¤@¥y ¡G²Ó©fѡ谡CLia ha ¦³¤G¤Q¥~¥y¡GÑ¡¥J²Ó¡B©Ó»X§A¡B¤J¨Ó§¤¡B¨Ó²á¡BNgai·Ù­ø°O±o ¤W©m¤j¦W¡BNgi oi hi nai-vi? (§A­n¥h¨º¦ì¡H) Ngai oi hi chha-theu (§Ú­n¥h¨® ÀY)¡K¡C §Ú¤â¤º¦³´^¼w­×ªª®vkai<<¤j®a¨Ó¾Ç«È®a¸Ü>>¡A»ò¦³¼B²K¬Ãkai<<±`¥Î«È¸Ü¦r¨å >>¡C³Ìªñ¦nªB¤ÍªLÞÕ¶§°eNgai¤@¥»º~ù¹ï·ÓKai<<«È»y¸t¸g>>¡A«Y·s¬ùLau¸Ö½g¡CNgai «ÜªYÛCÞÕ¶§¥S¡A¥ì²Ó¤H®É¡A¦b«È²ø¤jº~¡AºÖ¨Ð¤HKai¥ì¡AÁ¿±o¤@¤f¯Â¥¿Kai«È»y¡C¥ì ¦~¦b¬üªF®L¥O·|¡A§Y®u½Ķ«È¸Ü pun ºÖ¨Ð¦P¶m¡C ­Y¦³¶~¡A·R¦h¦h§Q¥ÎAlbert Chu ¤¶²ÐKai¥xÆW«È®aKai "Web-Sites." Ngai¬Û «HLia«Y¾Ç²ß«È®a¸ÜKai¤èªk¤§¤@¡C ¦b¤@¤ë¤Ü¤G¤é¡A½Z¼g¦n¡A­ø´±±H¥X¡C¦]¬°¡AÀYÂ\¼g«È»y¤å¡A NgaiÅå«Y¥b«È¥b ºÖ¨Ð¡C­ø¹L¡A±M¥Z¤w¦³¥X¤T´Á°Õ¡A»ò«Y¹G Ngai ¤v®a¾Ç«È®a»y¤å¡C­ø½×Áà¤å¡Apun¥ì ¥X¤F¡C«U»yÁ¿¡G¡uSut to lo, hok to lo!¡v54·³¾Ç«È®a¸Ü¡A»ò­øºC°Õ¡C

±¾ ¯È ªü ·ç ©f

¤µ ¥» ¤é ¬Ý ¤é ¯È ¡] ¤é ¾ä ¡^ ¡A µo ¨£ ¨ì ²M ©ú ¸` §Ö ¨ì le¡C ¥x ÆW ¶m ¿Ë ¤Ó ¥b tui¡] ¦b ¡^lia¡] ³o ¡^¤é ¥X ªù ±½ ¹Ó¡B ²½ ¯ª ¤½ ¡C ¤£ ¹L ®¦ ¸Ì ¡] §Ú ­Ì ¡^ «È ¤H gai¡] ªº ¡^ ­· «U ­ø ¦@ ¼Ë ¡C «È ¤H ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ on-tow ¡] ¥s °µ ¡^ ±¾ ¯È ¡C ¤é ¤l «Y  ¾ä ¥¿ ¤ë ¤Q ¤» ¡] ¤ë ¥b gai ²Ä ¤G ¤é ¡^ ¡A ­q °µ ¥¿ ¤ë ¤Q ¤» gai ­ì ¦] «Y ¹A ·~ ªÀ ·| gai ®É ¸` ¡A ¹L ¦~ ¥ð °² ¨ì ¤ë ¥b chian¡] ¤~ ¡^ µ² §ô ¡C Tui¡] ¦b ¡^ ¥~ Ãä ¿Ñ ¥Í gai¤H ¡A ¤j Åé lia ®É Â÷ ¶} «Î ®a ¡C ¥X ªù ¥H «e ¥h ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ ¡A ®É ¶¡ ¤W ka¡] ¸û ¡^ ¤è «K ¡A ma ¡] ¤] ¡^ ¦³ §i §O ¯ª ¤½ ¡A ¬è ¨D ¯ª ¤½ «O ¥­ ¦w ¡A ¨Æ ·~ ¶¶ §Q gai ¦h ºØ ·N ¸q ¡C «È ¤H ±½ ¹Ó ²½ ¯ª ¤½ ¡A ¦b ¹Ó ¸O ±¾ ¹Ó ÀY ¯È ¡A Î^ ¤g ±¾ ª÷ ¯È ¡A ¼X ÀY ´² ¥¬ »È ¯È ¡A ©Ò ¥H on-tow ±¾ ¯È ¡C ±¾ ¯È ¥Î gai ²½ «~ ¤@ ©w ¥Î Âû ¡A ÃZ Àn °µ ­ø ±o ¡C ÁÙ ·R °µ ÃÆ ÓI ¡B µo ÓI ¼´ ¬õ ÓI ¡C Lia°Â ¡] ³o ¨Ç ¡^ ÓI Ãþ ¦b ²½ §¹ ¯ª ¤½ ¥H «á ¡A ·R µo pun¡] ¤À ¡^ ªþ ªñ liao¡] ª± ¡^ gai ²Ó ¤H ¡A Lia °Â ²Ó ¤H ©ñ ¤û ®É ¸` ¡A ­ø ·| ¨Ó ¯} Ãa ¯ª ¤½ gai ¼X ¹Ó ¡C ¶i ¤J ¤u ·~ ªÀ ·| ¥H «á ¡A «È ¤H ±¾ ¯È gai ®É ¶¡ ¡A ka ¦³ ¼u ©Ê ¡A ²{ ®É ¤ë ¥b ¥H «á ¨ì ²M ©ú ¡A ³£ «Y «È ¤H gai ±¾ ¯È ®É ¸`¡C _________________________________________________________________ ¡] ½s µù ¡R §@ ªÌ ¥Î ³q «U ©Ê ­µ ¼Ð ¡A¨ä ¥L ¤å ³¹ ¤j ³¡ ¤À ¥Î TLPA ¡B ±Ð ·| ù °¨ ¦r ¡A t = d , th = t , k = g , kh = k , p = b , ph = p ¡C ¦@ ¼Ë Ū ±o ³q ¡A http://www.i1.net/~alchu/hakka/hakkafa.htm ¦³ ¤@ ¤£ ¦P ¨t ²Î ¹ï ·Ó ªí ¡A ¦b ¥» ·| ¥X ª© ¡m«È ®a ½Í ¡R »y ¨¥ ¦P «È ®a ¥x ÆW ºq ÁÁ ¡n »ò ¦³ ¡^

¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq ·Å ¬P ¨j

¤W ¨â ´Á Á¿ ¹L ¥Î «È ®a ¸Ü ¨Ó °Û ¥@ ¬É ¦W ºq ¡A °Û ¾H «B ½å ¦W ºq¡A À³ ·í he ´£ ­Ò «È ®a ¸Ü ³Ì ¦n ke ¤è ªk ¤§ ¤@ ¡C¤£ ¹L ±q ¥Ø «e ¥x ÆW ¬y ¦æ ºq ke ±¡ §Î ¨Ó ¬Ý ¡A °Û «È ®a ¬y ¦æ ºq ¡A¹ï ¾Ç ²ß «È ®a »y ¨¥ «O ¯d ³Ì ¦³ À° §U ¡C ¤ñ ¨ä ¥L ¤W ½Ò ¡B ºt Á¿ ¤ñ ÁÉ ¡B ¤j ¤H ¹G µ¥ µ¥ ¥þ kha¡] ¸û ) ¦³ ®Ä ¡C»ò ¤ñ °Û ¤s ºq ¥Á ÁÁ ¹L ¥[ ¦³ ®Ä ¡C Áö µM ¤s ºq ¡B «È ®a ¤p ½Õ ¦³ ¤£ ¤Ö ¿ý ­µ ±a ¡A »ò ¦³ °Â ¿ý ¼v ±a ¡A ¹ï «á ¥Í ¤H mo¡] µL ¡^ »ò ­Ó ®Ä ªG ¡C Ngai ¦³ ¤@ Â\ ±q ¥x ÆW ¶R Âà ¨Ó tshin¡] «Ü ¡^ ¦h «È ®a ¤s ºq kai ¿ý ­µ ±a °e ¤H ¡A ¥» ¨Ó ·Q ¥X °ê ¤[ kai ¶m ¿Ë ·| tshin Åw ³ß ¡A ¬Ý ¨Ó mo ´X ¾« ¡] sa¡A ¤H ¡^ ªY ½à ¡C ¥i ±¤ LASER DISC ¤@ ª½ tshin ¤Ö ¡A ¨â ¦~ «e ¦³ ¡m ¶m ­µ ¡n ¥Á ÁÁ ±M ¶° kai LD ¥X ª© ¡A ngai »ò ®³ ¨Ó °e ¤H ¡C ÁÙ ­I «á Å¥ ¨ì ¤H Á¿ an Ãø Å¥ kai ºq e¡C ³Ì ªñ «È ®a ¬y ¦æ ºq ¶} ©l ¬y ¦æ ¡A ¥Î ¿ý ­µ ±a ¥~ ¡AC D »ò ¤£ ¤Ö ¡A ­µ ÅT ®Ä ªG »ò kha ¦n ¡C ¤µ ¦~ ¦³ ¨â ±i L D ¥X ª© ¡A ngai ±a µ¥ ¨ä ¤¤ ¤@ ±i ¥h pun ÀY Â\ °e ¤s ºq ¿ý ­µ ±a lau ¡m ¶m ­µ ¡n ¥Á ÁÁ ±M ¶° kai ªB ¤Í ¬Ý ¡A ·Q m ¡] ¤£ ¡^ ¨ì ki¡] ¥L ¡^ tshin ¦n ¡A ¶} ©l ½m ²ß °Û lia¡] ³o ¡^ °Â ¬y ¦æ ºq ¡C Lia ±i L D lau ¡m ¶m ­µ ¡n mo ¦@ ¼Ë ¡A¡m ¶m ­µ ¡n «È ºq he ¶Ç ²Î ke ¤s ºq ¥J ¡B ¥­ ªO lau ¤p ½Õ ¡A Á¿ °_ ¨Ó he ´X ¦Ê ¦~ ¡B ´X ¤Q ¦~ «e ke ¬y ¦æ ºq ¡A tshin ¦h ¤H m ¼ô ¡A Å¥ °_ ¨Ó mo ¦@ »ï ·P ¡A ¤£ ®e ©ö »{ ¦P¡C ¤£ ¹L lia ·s ke °Û ¤ù ke ºq ¥J he ²{ ¥N ¤H ke ºq ¡A «á ¥Í ¤H ¥i ¥H »{ ¦P ³ß Åw ke ²{ ¥N ºq ¡C ¦h ¤Ö ¦³ theng ¡] ¸ò ¡^ ®É ¥N ¦î ke ¦æ ¡C Lia ·s °Û ¤ù ¹ï «È ®a »y ¨¥ ke °^ Äm ·| tshin ¤j ¡C ±z he ¦³ ¿³ ½ì ½Ð ¦Û ®a ¥h ¶R ¡A «È ®a Âø »x ªÀ lau «È ®a ¹q ¥x ©w µÛ ¦³ ¡A ·í µM »ò ¥i ¦V ¥X ª© ke ¤½ ¥q ¶R ¡C 1¡^ ¡m ¥x ÆW «È ®a ¬y ¦æ ª÷ ¦± ºë ¿ï ¿è 1¡n º~ ¿³ ¶Ç ¼½ ¦³ ­­ ¤½ ¥q ·s ¦Ë ¿¤ ¦Ë ¥_ ¥« ¤¤ ¥¿ ªF ¸ô 129 ¸¹ ¡A TEL¡R 03- 542-9900¡A Fax¡R 03-542-9911 2¡^ ¡m «È ®a ¬y ¦æ ºq ¦± ºZ ¾P ª÷ ¦± ª© ¡^ Às »Õ °Û ¤ù ¡A ®ç ¶é ¿¤ Às ¼æ ¶m ¥_ Às ¸ô 59 «Ñ 3 ¸¹ ¡A TEL¡R 03-470-3222¡A FAX¡R 03-470-3921

Pun ªü ©i Kai «H ¸­ ¥x ¦t

MA-MA: ¬Ý ù °¨ ¦r ¥À ²ß ºD mo¡H ¦h ¬Ý ´X Â\ ¥H «á ¡A ´N ·| ²ß ºD ¡C ¤W Â\ Á¿ ¹L lau ·s ®H ¦P ¶m ªB ¤Í ¡A ¤j ®a ¥þ ¥Î ®ü ³° µÄ kai «È ®a ¸Ü ¨Ó Á¿ ÀY Â\ kai ¨Æ ¡A ¹ê ¦b ¥Í ½ì ¡C ²Ó ¤H ®É ¥N ¦î ·s ®H Ū ¤p ¾Ç ¤» ¦~¡A ¥H «á ³q ¨® ¥h ·s ¦Ë Ū ¤¤ ¾Ç ¡C¯d ¦î ·s ®H ³Ì ¦h kai ®É ¶¡ he Ū ¤p ¾Ç lia ´X ¦~ ¡A ¦L ¶H ÁÙ tshin ²` ¡C Á¿ ¨ì ·s ®H lia ¤p ¾Ç ¡A¤µ ¦~ he «Ø ®Õ ¤@ ¦Ê ¶g ¦~ lo¡C En «Î ®a ¤T ¥N ¦î lia Ū ¹L ®Ñ ¡C ©j ¤½ he «Ø ®Õ ¦­ ´Á ¦Ñ ®Õ ¤Í ¡] ²Ä ¤C ©¡ ¡A 1909 ¦~ ²¦ ·~ ¡^ ¡A ma-ma ±z »ò Ū ¹L ¥| ¦~ ¡A Áö µM ¥H «á ©j ¤½ ´« ¦a ¤è §@ ¨Æ ¡A mo ¦î lia ²¦ ·~ ¡C ¤W Â\ ¤G §Ì Âà ·s ®H ¡A ±z ·s ®H ¦P ¾Ç ÁÙ Á¿ ·R ´M ±z §¤ ²á ¡C Ngai °Â ©j ©f ¥þ Ū ¹L ¡A ¥þ ·| °Û ·s ®H ¤p ¾Ç ®Õ kai ®Õ ºq ¡A ³s ±z »ò ·| °Û ¡A ±z °Û he ¤é ¥» ¤å kai ºq µü ¡A ngai °Â °Û ¤¤ ¤å ºq µü ¡A ¦± ¦@ ¼Ë ¡C §Æ ±æ ¤£ ¤[ ¦³ «È ®a ¸Ü ºq µü ¤j ®a ¨Ó ¦@ ¤U °Û ¡C Lia ·v kai ®Õ ªÙ lau ÀY Â\ ngai °Â Ū ®Ñ ®É §¹ ¥þ mo ¦@ ¼Ë le¡A ngai ¤W ½Ò ®É he ¤é ¥» ®É ¥N ¬y ¤U ¨Ó kai ±Ð «Ç¡A lia ºØ ¤ì ³y kai ±Ð «Ç ©È ¤T ¤Q ¦~ «e su: ©î the le¡C ÁÙ tshin Ãh ©À ¸Ó ¦Ñ § °ó ¡C Ma-ma ±z Ū ¤p ¾Ç ®É ¡Alia § °ó ¦³ mang? Ngai ²Ó ¤H ®É ¡Alia § °ó ºâ he ·s ®H Âí ¤W ¶° ·| ¦n ©Ò ¦b ¡A ±` he ¦³ ¹C ÃÀ ·| ¦î lia ¶} ¡C ÁÙ °O ±o ¤p ¾Ç ¤@ ¦~ ¥Í ®É ½m ²ß ¸õ »R ¹C ÃÀ ·| ·R ªí ºt ¡A ¸Ó ·v he ¾Ô «á ²Ä ¤G ¦~ ¡A ÁÙ he ¸õ ¤é ¥» ºq ¡m ¤i ¿N ke¡n ¡C ¸Ó ±ø ¤é ¥» ºq ÁÙ tshin °O ±o ¡C ¤@ ¦~ «e ¦î ¤@ ªB ¤Í «Î ®a Å¥ ¨ì lia ±ø ºq ¡A ÁÙ ³Â ·Ð ªB ¤Í ¿ý ¸Ó ±ø ºq Âà ¨Ó ¡C ÁÙ °O ±o ¦î Lia § °ó Á| ¿ì ¤@ Â\ ·s ¦Ë ¿¤ kai ¸Ü ¼@ ¤ñ ÁÉ ¡A ngai ¸Ó ·v m ª¾ he ¤@ ¦~ ¥Í ka he ¤G ¦~ ¥Í ¡A ngai mo °µ ma- kai ,¦î ¸Ü ¼@ ·| thet ®É ¡A «ù ¤@ ªK µP e ¡A ·s ®H °ê ¤p±o ¨ì ²Ä ¤T ¼ú ¼Ë ¡AÁÙ ±o ¨ì ¤@ ¥´ «D ±` ²Ê »s kai ¹] µ§ ·í ¼ú «~ ¡CÂí ¤º kai ¤p ¾Ç ¥Í ¶¡ kai ¦U ºØ ¤ñ ÁÉ »ò ¦î lia ¿ì ¡A ÁÙ °O ±o °Ñ ¥[ ¹L ¥´ ºâ ½L ¤ñ ÁÉ ¡B §@ ¤å ¤ñ ÁÉ ¡B ¦X °Û ¤ñ ÁÉ µ¥ µ¥ ¡C ²¦ ·~ ¨å § »ò ·í µM ¦î § °ó Á| ¿ì ¡A ngai ÁÙ ®³ ¨ì Âí ªø ¼ú ¡C ¤j ¬¡ °Ê ¦î lia Á| ¿ì ¥~ ¡A § °ó mo Âê ¡A ©³ ¨{ ©ñ kai ¥â ¥ã ®à ¡A he ²Ó ¤H ®É § «ô ¤é lau °² ¤é ngai °Â ±` ¥h kai ©Ò ¦b ¡C ¤G ¤Q ¹s ¦~ «e ¡A lia ¤ì ³y § °ó ©î the ¡A ´« «Ø lia ·v " KHONG-KHU-LIT-TO" ke § °ó ¡C Nga i¥H «á Âà ¥h ·s ®H Âí ¤W »ò ¬Ý ¹L ¡A Áö µM tshin tsiang ¡A han «D ±` Ãh ©À ÀY Â\ ke ¦Ñ § °ó ¡C¤£ ¹L ¥@ ¬É ·R ¶i ¨B¡A ¦Ñ ªF ¦è Á` he ·| ´« thet¡A § °ó ÁÙ he § °ó ¡A ¦³ ¤@ Â\ Âà ¥h ¡A ¬Ý ¨ì ¦Ñ ®v ¦î kai ±Ð ²Ó ¤H e ¸õ »R ¡A ´N ¹³ ngai ÀY Â\ ¸õ ¡m ¤i ¿N ke¡n ¦@ ¼Ë ¡A lia ÂI ©È m ·| ÅÜ ¡C Lia chak¡] ­Ó ¡^ ¤ë he ²M ©ú ¸` ¡A ±z ·R Âà ®a ¶m ¥h ±¾ ¯È ¡C ·s ®H Âí ¤W ©w chok ¤S mo ¦@ ¼Ë le¡C He ¦³ ®É ¶¡ ¥h ·s ®H °ê ¤p ¦æ ¦æ ¡A ¬Ý ¦³ mak-kai¡] ¤° »ò ¡^ ÅÜ ¤Æ mo¡H §Æ ±æ ±z ®È ³~ ¶¶ §Q ¡A »ò ¯¬ ±z ³v¤é §Ö ¼Ö ¡A ¨­ Åé ±d °· ¡C ªø ¨k ·q¤W __________________________________

ù °¨ ¦r «È ¥x »y Loi-sin lau tho-lun¡R

Yung Ki-tuk Kau Su:n-kin (HAKKA BIBLE) Lomasu: sia.

1. ¤@ ¦ì Canada ªB ¤Í¡] Rev. Paul McLean) ªº ¨Ó «H

Kiung-hi ngi sun-li fat-hang Hak-thoi-ngi Chon-khan. Ngai song-chak ngiet ya kim-pu-ngit chiap-to. An-chu:- se. Khon-to an chiang me an yu yi-su:. Ngai song-chak ngiet ta E-Mail pun ngi, mo hau-ko. Lia-pai ngi ke chhu- chu: sia tong chhin-chhu, yin-koi cho-tet. Ngai siong, ngi pha fa chhin to su:-kien chong-ho ke-teu Web-sites. Mo an kien-tan o! Ngi an khoi-fong fon- ngiang thai-ka yung kok-chung ke sia-fap keu-thung, ngai siong he chhin ho. Hi-mong tong to ngin voi sia chu:-liau ya-he vun-chong loi fu-siong ku-li. Ngai an- ngiong kong, chu:t-chiap kam-kok tong fai-se. Yin-vi thuk Pok-su:-pan ke koan-he, su:-kien chhiu m-la loi sia mak-kai. Kha yu-han ke su: chang loi, ho mo? Ngi an chhut-lit, ta-piang loi chhui-hang Hak-ka-fa lau Hak-ka vun-fa ke ho kung-chok, su:t-chhai tong kam- thung. Ngai hi-mong theu-chhien ke lu voi yet-loi yet sun-li. Ngien chhu:-pi ke Song-ti to su lit-liong pun ngi, ya chuk-fuk ngi lau ngi vuk-ha-ngin. With warm regards, Mak Yuk-tho (Rev. Paul McLean ke Hakka miang)

2) Lau Sakai sin-sang tho-lun (Albert Chu)

Song yit-khi Sakai sin-sang an-ngiong sia: (1) Lia'-ha chhai Thoi`-van`, kong' Hak-fa ya mo` phu^-pien ke hian-siong. Hak-fa liu`-thung^ ke khi^-vet han` hap', han` yu^-han. (2) Tui ngai` ke kin^-ngiam loi` kong', Hak-ngin` pun'-sin^ tui Hak-fa mo` chu:-sin-kam'. Hak- ngin` chhin^-chhiong mo` fon^-hi' phet'-ngin` tui ki` kong' Hak-fa, oi kong' Pet-kin^-fa ya-he Hok'-lo'-fa ! (Tien^-to he Hok'-lo'-ngin thai-phu-fun chhin fon^-hi' thang^-to' phet'-ngien` kong' Hok'-lo'-fa) Chung'-he lia' 1, 2 ngien`, Hak-ngin` tui Hak-fa ke chu:-sin kam' chhiam chhiam loi` ho' ke khoan'. ALBERT CHU ke tho-lun ¡R Mo-m-chok, Hakka Thoi-van-ngin su:t-the (LOST) chhu:-sin-sim. Yin-vi mo chhu:-sin-sim, ngin-vi (CONSIDER) Hakka-fa mo chhian-thu(FUTURE). So-yi yu Sakai sin-sang kong ke hien-siong (PHENOMENON). Sui-yen, lia he seu-su chhuk ke pi-oi. M-ko, khi-tha seu-su chhuk su:n- kung ke li (EXAMPLE) ma yu. Hakka-ngin oi lau ki-teu hok-sip. Pi Hakka Thoivan-ngin ngin-kheu(POPULATION) pit-li (RATIO) ko kha seu ke min-chhuk chhiong NEW ZEALAND ke MAORI lau BRITIAN ke WALES, lia liong chhuk ke ngi-ngien chhin yu fat-li (VITALITY). Chhui chu-yiau he ki-teu yu chhu:-sin-sim. MAORI ngin chang sam-su:p lang van, chang he NEW ZEALAND ngin-kheu ke 10%. MAORI he ngien-chhu-min (ABORINGINE). Ki-teu ke ngi-ngien pun-loi chhap-put-to voi seu-met the le. Lia ha khoi-su: fui-fuk (RECOVER). Yin-kuet ke WALES ngin-kheu sam-pak lang van, lau Thoi-van ke Hakka ngin chhamp-to, he chhion Yin-kuet ngin-kheu m-to 5%. Lia ngin-kheu pi-li pi Thoi-van Hakka-ngin seu chhin to. MAORI lau WALES ke ngin chang he "ngang-kiang" (HARD NECK). Ngiong-pan loi fui-fuk Hakka-ngin ke chhu:-sin-sim ne? Yu mak-ke ho phan-fat mo? Hiong MAORI lau WALES ngin hok- sip he Hakka-ngin thai-ka thi-yit oi hi nu-lit ke thi-fon. Wales yu yit " SOCIETY FOR WELSH LANGUAGE ". Ki-theu fui-song nu-lit loi thui-hang WELSH LANGUAGE cho kon- fon ngi-ngien (OFFICIAL LANGUAGE). Put-ko Hakka Thoi-van-ngin chhu:-ka he m kon, m sia, m thu Hakka- fa, Hakka-fa pian kon-fon ngi-ngien ma mo-yung. Chhian thai-ka loi khiung-ha siong, yu mak-ke ho fat-thu loi fui-fuk Hakka Thoi-van-ngin ke chhu:-sin-sim. Chhian loi sin tho-lun.

­¹ ¸É ¡]3)¡R¤Ö ­¹ ³Ì ¦n ¡A¤£ ­¹ ¸É ³Ì ¸É ªô ¯u Âå ®v

¤W ´X ´Á Á¿ ¹L ¡AÀY Â\ ¡] ¥H «e ¡^ ¥x ÆW µL ¯u¡] tshin¡^ Â× ¨¬ ®É ¡A µL (mo) ¦× ¦n ­¹ ¡A ¤@ ¯ë ¤H Àç ¾i ¤× ¨ä ³J ¥Õ ½è ¤£ ¡] m¡^ ¦n ¡A ¦³ ¦× ¦n ­¹ ´N ¬O ¡] he ¡^ ¸É ¡C ²Ó ¤H ªº ¡] ke,kai¡^ ®É ±` ±` Á¿ ¡m ¸É ¥V ¸É ¼L ªÅ ¡n ¡A ´N ¬O ³o ¡] lia¡^ ¹D ²z ¡C ¦î¡] tu¡A ¦b ¡^ ¥x ÆW ©Î ¥_ ¬ü ªº ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï ¡A ²{ ¦b µL ¦@ ¼Ë ¡C ¤j ®a ·Q ¼Ë ¯ë ¡] «ç ¼Ë ¡^ ¨Ó ´î »´ ¨­ ­« ¡C³o ±¡ §Î ¤U »ò ­Ó¡] ¤° »ò ¡^ «ö ¨ì ¡] ¥s °µ ¡^ ­¹ ¸É ¡H ¯u ©ú Åã ³o ®É ¥N ªº ­¹ ¸É ¤£ ¬O ¤T ¡B ¥| ¤Q ¦~ «e ªº ­¹ ¸É ¡C ­¹ ¸É ªº ¥Ø ¼Ð ¬O ·R ªø ©R ¡A ·R ±d °· ¡A ·R ¤Ö ¯f µh ¡A ¤u §@ ®T ¼Ö »ò ¦³ ºë ¯« ¦³ ¬¡ ¤O ¡C ¤W Â\ Á¿ ¹L ­¹ ¹L ¦h VITAMIN A¡A­J ÅÚ ½³ ¯À ¡A µL ¤@ ©w ¸û ¡] kha ¡^ ¦n ¡A ¦³ ¥i ¯à ¦³ ®` ¡C ­¹ ¤H °Ñ ­¹ ·í Âk µ¥ µ¥ ªº ¤¤ ÃÄ »ò µL ¬ì ¾Ç ¤W ªº ÃÒ ¾Ú ¹F ¨ì ³» °ª Á¿ ­¹ ¸É ªº ¥Ø ¼Ð ¡C ¤W Â\ »ò Á¿ ¨ì ¡A ¦U ºØ ½Õ ¬d µo ²{ ³Ì ¦³ ®Ä ªG ²Ä ¤@ ¬O ¦h ­¹ ¤ô ªG ½­ µæ¡A ²Ä ¤G ¬O ¦h ¹B °Ê ¡C ³o ¨â ÂI ¤£ ½× ¨º ¡] nai¡^ ºØ ¬ã ¨s ½Õ ¬d ¥þ ÃÒ ¹ê ³o ¨â ÂI µ² ½× ¡C ³Ì ªñ ªº ³ø ¾É ¤S Á¿ ¤Ö ­¹ ³Ì ¦n ¡C ¥Î °Ê ª« ¨Ó °µ ¹ê Åç ¡A ¤@ ²Õ ¦Ñ ¹« ¦Û ¥Ñ ¥h ­¹ ¡A ¥t ¥~ ´X ²Õ ­­ ©w ­¹ ª« ¡A ¤£ ¹L ¤£ ·| Àç ¾i ¤£ ¨} ¡C µ² ªG µo ²{ ­¹ ¶V ¤Ö ¸Ó ²Õ ¶V ªø ©R ¶V °· ±d ¡C ¤£ ¦ý ªø ©R °· ±d ¡A¦U Ãþ ¹ê Åç °Ê ª« »ò ¸û ¦³ ¬¡ ¤O¡C ¤£ ¦ý ¦Ñ ¹« ¡A ¨ä ¥L °Ê ª« »ò ¦³ ¦@ ¼Ë ªº ²{ ¶H ¡C ¤H »ò ¦@ ¼Ë ¡C ¤é ¥» ¤H ¤f ½Õ ¬d µo ²{ ¤@ ¦a ¤è ¤H ³Ì ªø ©R °· ±d ¡A ³o ¦a ¤è ¸û ½a ¡A ­¹ ¸û ¤Ö ¡A °µ ¤u ¸û ¦h ¡C ­¹ µæ ¸û ¦h ¦× ¸û ¤Ö ¡C ­ì ¦] ¯u ¦h ¡A ­¹ ¤Ö ¥i ¯à ¬O ªø ©R °· ±d ³Ì ¤j ªº ¦] ¯À ¡C ´X ¦~ «e ¡A ARIZONA ¦³ ¤@ ¹ê Åç ¡A ¤@ °ï ¤H ¦í (tai) ¤J ¤@ ¤H ¤u °µ ªº DOME ¤¤ ¡A ³o °Â ¡] ¨Ç ¡^ ¤H ¤@ ©w ·R ¦Û ­¹ ¨ä ¤O ¡A ·R ¾a ¦Û ®a ºØ ªº ½\ ³ µæ ªG ¡A ¦Û ®a ¯b ªº ®a ¯b ¨Ó °µ ³ ­¹ ¡C µL ¯u ¦h ¦n ­¹ ¡A¸g ±` ¨{ ÄÈ ¡C ·Ó ¥ì °Â ¡] ¥L ­Ì ¡^ ªº ¸g Åç ¡A ¤@ ¬q ®É ¶¡ ¥H «á ¡A" ¥d ¸ô ¤O " Áö ¤Ö ºë ¯« ¤Ï ¯u ¦n ¡C ¦U Ãþ ÀË Åç »ò ÃÒ ©ú ¡A ¥ì °Â ¦î DOME ¤º ªº ®É ¶¡ ¤ñ ¥ì °Â ¦b DOME ¥~ ®É ¶¡ ¸û °· ±d ¡C ¬ì ¾Ç ®a ªº µ² ½× »ò Á¿ ­¹ ¤Ö ¦ý ¤£ Àç ¾i ¤£ ¨} ¡A ¥i ¯à ¬O ªø ©R °· ±d ³Ì ¦n ªº ¨} ¤è ¡C ¬Ý ¨Ó ³o ¼Ð ÃD Á¿ ªº " ¤£ ­¹ ¸É ³Ì ¸É " ¯u ¦³ ¬ì ¾Ç ªº ®Ú ¾Ú ¡C ­¹ ªF ¦è ¤£ ¦n °¾ ¡A ´¶ ´¶ ³q ³q ªº ªG µæ ¦× Ãþ ´N ¯u ¦n ¡A ¤Ö ­¹ ¤S ¸û ¦n ¡C ¡]§@ ªÌ ªô ¯u Âå ®v »ò «Y Àç ¾i ¾Ç ³Õ ¤h ¡

¡m ºØ µæ ¼Ö ¡n Äæ ¥Û ¥ú ¥D ½s

«e ¨¥ ¡R ±` ±` ¦î ¬ü °ê Å¥ ¤H Á¿ «È ®a ¤H tshin¡] ¯u ¡^ ·| ºØ µæ ¡A Á¿ ¹ê ¦b m -he¡] ¤£ ¬O ¡^ ·| ºØ ¡A «È ®a ¤H kha ¡] ¸û ¡^½a ­W ¡A ÀY Â\ «Î ®a ºØ µæ ¦³ ¸g Åç ¡A ¤S kha °µ ®a ¡] ¸` »ü ¡^ ¡C ¥ý ¨Ó ´£ ¨Ñ ngai ¤v ®a ke ¬Ý ªk ¡A ¤j ®a he ¦³ kha ¦n ¡B kha ² ³æ ke ¤è ªk ¡A ½Ð ¨Ó ³ø ¡C ºØ »ò ke ¦n ¡A ¼Ë ¯ë ºØ ³Ì ¦n ¡C ¨Ó ¬ü °ê «á ºØ µæ ºØ ¤G ¤Q ¦~ ¡A¸Õ ºØ ¦U Ãþ ¤£ ¦P ke µæ ¡A ºØ ¨Ó ºØ ¥h ³Ì ­È ±o ke µæ ·Ó ®É ¸` ¨Ó ³ø ¾É ¡CLia ¦ì ke ®É ¸` ·Ó ¥X ª© lia ±M ¥Z ke St. Louis, Missouri¡C

(¤@ ) Ngie ¡] ¡H ÃÆ ¡^ µæ ¡] Ó¦ »U ¡A ¬K µâ ¡^

¬K ¤À ¤@ ¨ì ¡A ngai ´N ¶} ©l ½ ¤g ¾ã ²z µæ ¶é ·Ç ³Æ ºØ §N §@ ª« ¡A¦î St. Louis¡A ¤@ ¯ë ¥Õ µæ Ãþ ¤£ ºÞ he ¥] ¤ß ¥Õ ¡B ¤p ¥Õ µæ ¡B ¤Ó µæ ¡] ©h ¸y µæ ¡^¡B «C ¥ú ¥Õ Ãø ºØ ¡A¦] ¬° tshin §Ö ¼ö °_ ¨Ó ¡A tshin §Ö ¶} ªá ¦Ñ the¡A ¦ä ¤S ¦h ¡C ²Ó ªà µæ kha mo ¦ä ¡A ¤£ ¹L ¤j tshin ºC¡CºØ µæ ÀY »ò ¸­ ­Ë tshin ·| ¤j¡A ºØ mo µæ ÀY ¦n ­¹ ¡AºØ ¨Ó ºØ ¥h ³Ì ªñ ºØ ngie µæ lau ²ü Äõ ¨§ thin-thin ¡C ºØ ¤l ¦b ©Ò ¦³ ke ¦³ ½æ ªF ¤è ­¹ ª« ke ©± ¥þ ¶R ±o ¨ì ¡C ¤é ¥» ¤H Á¿ °µ ¡m ¬K µâ ¡n ¡A ºÖ ¨Ð ¸Ü lau ¶V «n ¸Ü on-to ¡] ¥s °µ ¡^ tan-o¡C ¥Î ¶l «K ¨Ó ¶R »ò mo °Ý ÃD ¡A he ¦³ ¶R ªF ¤è ºØ ¤l ke ¤½ ¥q ¥þ ¦³ ¡C ¦V ¦U ¤½ ¥q ¶R ¤£ ¦P ke ¸Õ ¬Ý ¡A ¬Ý nai ºØ ³Ì ¦n ¡C ¦³ °Â ºØ ¤l kha ¦­ µo ¡A ¦³ °Â kha ºC ¡A ¦³ °Â kha Åå ¼ö ¦³ °Â kha Åå §N ¡C ¸Õ ´X ºØ ¥H «á ¡A ¿ï ³Ì ¾A ¦X ·í ¦a ®ð ­Ô ke ¨Ó ºØ ¡A ¥H «á ¦Û ®a ¯d ºØ ¡C ºØ ¤l ´¶ ³q ª½ ±µ ¼» ¨ì µæ ¶é ¥h ¡A ªø ¤j ¥H «á m ¦n kui ÂO ©Þ °_ ¨Ó ¡A ®º ¥D ªK ¥H «á ¡A ®Ç ªK ·| ¤j °_ ¨Ó ¡A ¶V ®º ¶V ¤j ÂO ¡C ¤£ ¹L ¤Ñ ®ð ¤@ ¼ö °_ ¨Ó ¡A ²ô ·| ©Þ °ª °_ ¨Ó ¡A ¸­ ¤ù ¶V ¨Ó ¶V ¤Ö ¡A °¨ ¤W ·| ¶} ªá ¡A ²ô ¸­ ÅÜ ¦Ñ ¡A ­¹ m ±o ¡C ªá ¬\ ¤F ¥H «á ¡A ºØ ¤l ¯d ¤U ¨Ó ¡A ¬î ¤Ñ ©Î ©ú ¦~ ¤S ¥i ºØ ¡C

«È ®a ¥x ÆW ¤H ªÀ °Ï kai ®ø ®§

1¡^®ç ¶é ¿¤ ªø ¸É ¿ï §f ¨q ½¬ ·í ¿ï ¡A ·s ¦Ë ¿¤ ¥Á ¶i ÄÒ ´£ ¦W ªL ¥ú µØ Äv ¿ï ¿¤ ªø ¡C 2¡^·s ¦Ë ¥_ ®H ¦¨ ¥ß ª÷ ¼s ºÖ ¤å ±Ð °ò ª÷ ·| ¡A ¥Ø ¼Ð «Y ·R «P ¶i ±Ú ¸s ¿Ä ¦X ¡A ¶m ¤g »{ ¦P ¡A ­« µø ¥j ÂÝ ¡A ¦P ±À °Ê ¥_ ®H ªÀ °Ï ¬¡ °Ê ¡C ¦n ®ø ®§ ¡C 3¡^ ­] ®ß ÀY «Î ¶m ¥X ª© ¡m ÀY «Î ¶m »x ¡n ¡A ¥i ¦V ¶m ¤½ ©Ò °Q ¡C 4¡^¥x ÆW ²Ä ¤@ ¥Î «È ®a ¸Ü °Û ¬y ¦æ ºq ªº ¹Î Åé ¡m µw ÀV ºZ ¬y ­µ ¼Ö ¸s ¡n ¦¨ ¥ß ¡A ¥Î ·s ªº ²{ ¥N ­µ ¼Ö ¥Î «È ®a ¸Ü ¨Ó ªí ¹F ²{ ¥N ¤H ªº ¥@ ¬É ¡C ¤w ¸g ¦³ ¡m °O ±o ¤¶ ¦~ ´H ¤Ñ ¡n ±M ¿è ¥X ª© ¡C ¤S ¤@ ¦n ®ø ®§ ¡C 5¡^¤» °ï ¤å ±Ð °ò ª÷ ·| ¶} ©l ·Ç ³Æ ±q ·s ­× ©w ¡m ¤» °ï «È ®a ¶m ¤g »x ¡n ¡A ·Ç ³Æ 2000¦~ ¥X ª© ¡C ½Ð ´Á «Ý ¡C 6¡^¥x ¥_ ¥« ¥x ÆW «È ®a ¤½ ¦@ ¨Æ °È ¨ó ·| ¥X ª© ¡m «È ®a ¥Á «U ¤å ¤Æ ¡n ¡A ¥Ñ ·R µØ ¥X ª© ªÀ µo ¦æ ¡C 7¡^¡m «È ®a ¬ã ¨s ¤u §@ ·| ¡n ³Ì ªñ ¦¨ ¥ß ¡A ¥Ñ ®} ¥¿ ¥ú ¡B ù »F ÀA ¡B Áé ºa ´I µ¥ ±Ð ±Â µo °_ ¡C ¡C 8¡^ ²Ä ¤T Â\ ¥þ ¬ü ¥x ÆW «È ®a·| ¦b ¤µ ¦~ ¤C ¤ë 25-28 tu DALLAS Á| ¿ì ¡A ½Ð ¤j ®a ·Ç ³Æ °Ñ ¥[ ¡C ¥H «á ·| ¹L ³q ª¾ ¤j ®a ¡C DALLAS kai «È ®a ·| «D ±` ·Ù ²r ·Ç ³Æ ¡C 9¡^ «n ¥[ ¦{ ¥X ª© ¡m «È ®a ² °T ¡^ ¡A ¤º ®e «D ±` Â× ´I ¡C ¥Ñ ±ç ¬F ¦N¡A ®} ·s §» ¥D ½s¡C À³ ¬° ¥þ °ê ©Ê KAI ¥Z ª« ¡C²Ä ¤G ´Á ·Ç ³Æ ¥| ¤ë ¤@ ¤é ¥X ª© ¡A ½Ð ¦U ·| °e ¸ê ®Æ ¥h ¡C P.O. BOX 91771 ,CITY OF INDUSTREY ,CA 91715, TEL: 818-237-1639 ¡m ¡m ¥x ÆW «È ®a ®ø ®§ ±q ¡m «È ®a Âø »x ¡n Âà ¨Ó ¡A ³o Âø »x ¤@ ¦~ $95¡A ªÅ ¹B¡C «Y ·Q ­q ¡A ½Ð ±H ¿ú ¥h P.O. BOX 22,CHESTERFIELD , MO 63006 ( PAID TO DR. J.Y. CHU) Âà ¡n ¡n

½Ð Ū ¡B ½Ð ½Æ ¦L ¡B ½Ð Âà ¸ü ¡B ½Ð ¶Ç ¨ä ¥L ¤H ¬Ý ¡B ½Ð ¨Ó ½Z ¡B
½Ð «Å ¶Ç ¡B ½Ð ¤ä «ù

½Ð ¨Ó ½Z

¡m «È ¥x »y ±M ¥Z ¡n Åw ªï ¤j ®a ¨Ó ½Z ¡A ¤£ ½× ¥Î ©` ºØ KAI ¤å Åé ¥þ °µ ±o ¡C LIA ´Á ¯S §O ¥Î ¦U ºØ ¤£ ¦P KE ¤å Åé ¨Ó ¼g ¡C ¤£ ºÞ ©` ºØ ¥þ °µ ±o ¡C ª` ­µ ¤è ªk ½Ð ¼Ð ©ú ¥Î ©` ºØ ¤è ªk ¡C½Ð ºÉ ¶q ¦Û ®a ¥´ ¦r ¡A NGAI ¥Î KE º~ ¦r WORDPROCESSOR ¡] Âù ¾ô ¡^ MO ¤@ ©w ¾A ¦X ¤j ®a KE ¤è ªk ¡C NGAI ¹ï ¹q ¸£ ­ø ª¾ ¡A MA ½Ð ±H ¹q ¸£ DISK ¨Ó ¸Õ ¬Ý ¬Ý ¡C ½Ð ±H ¨Ó ¡R NATPA, P.O. BOX 22 , CHESTERFIELD, MO 63006

¡m µL ¥² ­n ¸g ¹L ¦P ·N ¡A ½Ð ½Æ ¦L, ½Ð °e ¤À ªB ¤Í ¶m ¿Ë ¡A ¤× ¨ä §Æ ±æ ¦U «È ®aÂø »x ¡A «È ®a ªÀ ¹Î ¦P ¤j ±M «È ®a ªÀ ªº ³q °T ©Î ·| »x Âà ¸ü ¡n

___________________________________________________________________ Any comment and question,please send to Albert Chu Link to:HAKKA TAIWANESE NEWSLETTER #1 «È ¥x »y ±M ¥Z ²Ä ¤@ ´Á Link to:HAKKA TAIWANESE REFERENCE «È ¥x »y ¸ê ®Æ ®w Link to:TAIWANESE HAKKA ¥x ÆW «È ®a Link to:HOTSYS-HAKSYS ¥x ¤å ¥X ª© ¨t ²Î